இந்திரா காந்தி, அரசியலமைப்புச் சீர்திருத்தம் மற்றும் உருவாகாத குடியரசு

அவசரநிலை: இந்திய ஜனநாயகத்தின் திருப்புமுனை

1975 ஜூனில், பிரதமர் இந்திரா காந்தி இந்தியாவில் அவசரநிலையை அறிவித்தார். சுதந்திரத்துக்குப் பிந்தைய இந்திய வரலாற்றில் மிகவும் சர்ச்சைக்குரியதும் மாற்றங்களை ஏற்படுத்தியதுமான காலகட்டங்களில் ஒன்றாக அது அமைந்தது. குடிமக்கள் சுதந்திரங்கள் முடக்கப்பட்டன, அரசியல் எதிரிகள் சிறையில் அடைக்கப்பட்டனர், ஊடகங்களின் குரல் ஒடுக்கப்பட்டது. அவசரநிலை அதன் வெளிப்படையான சர்வாதிகாரத்துக்காகப் பெரும்பாலும் நினைவுகூரப்பட்டாலும், அதே அளவு முக்கியத்துவம் வாய்ந்த, ஆனால் அதிகம் அறியப்படாத ஒரு முன்னேற்றமும் நிகழ்ந்தது: இந்தியாவின் ஆட்சிமுறையை நாடாளுமன்ற ஜனநாயகத்திலிருந்து மையப்படுத்தப்பட்ட அதிபர் ஆட்சிமுறையாக அடிப்படையாக மாற்ற காங்கிரஸ் அரசு மறைமுகமாக முயன்றது.

சமீபத்திய வரலாற்று ஆய்வுகளையும் அக்காலப் பதிவுகளையும் அடிப்படையாகக் கொண்டு, இந்த முயற்சியின் தோற்றம், நோக்கங்கள், இறுதியில் அது தோல்வியடைந்த விதம் ஆகியவற்றை இந்தக் கட்டுரை ஆராய்கிறது. அவசரநிலை அரசியலமைப்புச் சோதனைகளுக்கான களமாக எவ்வாறு மாறியது, அதிபர் ஆட்சிமுறையை நோக்கிய நகர்வுக்குப் பின்னால் இருந்த நோக்கங்கள் என்ன, இந்திய அரசியல் களத்தில் அதன் நீடித்த தாக்கம் என்ன என்பதையும் இது ஆராய்கிறது.

இந்திரா காந்தியின் அரசு ஏன் அதிபர் ஆட்சிமுறையைப் பரிசீலித்தது?

1950இல் ஏற்றுக்கொள்ளப்பட்ட இந்தியாவின் அரசியலமைப்பு, பிரிட்டிஷ் முறையை முன்மாதிரியாகக் கொண்ட நாடாளுமன்ற ஜனநாயகத்தை நிறுவியது. அரசாங்கத்தின் தலைவரான பிரதமர், மக்களால் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்ட சட்டமன்றத்துக்குப் பொறுப்பானவராக இருந்தார்; அதேவேளை, குடியரசுத் தலைவர் பெரும்பாலும் சடங்கு சார்ந்த நாட்டுத் தலைவராகச் செயல்பட்டார். அதிகாரப் பகிர்வையும் சமநிலையையும் உறுதிசெய்யும் வகையில் இந்த முறை வடிவமைக்கப்பட்டது; சுதந்திரமான நீதித்துறையும் கட்டுப்பாடற்ற ஊடகங்களும் கூடுதல் பாதுகாப்புகளாகச் செயல்பட்டன.

எனினும், 1970களின் நடுப்பகுதியில் இந்த முறை நெருக்கடிக்கு உள்ளானது. காங்கிரஸ் கட்சியின் ஆதிக்கம் தேய்ந்து வந்தது, கூட்டணி அரசியல் வளர்ந்தது, நிர்வாக அதிகாரத்தின் மீது கட்டுப்பாடாகச் செயல்பட நீதித்துறை முன்வந்தது. இந்திரா காந்தியின் தேர்தலைச் செல்லாது என அறிவித்த நீதிமன்றத் தீர்ப்பால் அவரது சொந்தப் பதவியும் அச்சுறுத்தலுக்கு உள்ளானது; அவரது அரசுக்கு எதிரான மக்கள் போராட்டங்களும் தீவிரமடைந்தன. இந்தச் சூழலில், காந்தியின் நெருங்கிய ஆலோசகர்களும் கட்சியின் விசுவாசிகளும் இந்தியாவின் நாடாளுமன்ற முறை நாட்டின் தேவைகளுக்குப் பொருத்தமற்றது என்று வாதிடத் தொடங்கினர்.

அனுபவமிக்க தூதரும் காந்தியின் நம்பிக்கைக்குரியவருமான பி.கே. நேரு, 1975 செப்டம்பரில் எழுதிய கடிதத்தில் இந்தக் கருத்தை வெளிப்படுத்தினார். அவசரநிலையை “மக்கள் ஆதரவால் உருவான, அளப்பரிய துணிவும் வலிமையும் கொண்ட ஒரு சாதனை” என்று அவர் வருணித்தார்; தீர்மானமான ஆட்சியை வழங்குவதில் நாடாளுமன்ற ஜனநாயகம் தோல்வியடைந்துவிட்டதாகவும் வாதிட்டார். சட்டமன்றத்தைச் சார்ந்திருக்க வேண்டிய கட்டுப்பாடுகள் இல்லாமல், தேசிய நலனுக்காக “கடினமான, விரும்பத்தகாத, மக்கள் ஆதரிக்காத முடிவுகளை” எடுக்கக்கூடிய, மக்களால் நேரடியாகத் தேர்ந்தெடுக்கப்படும் குடியரசுத் தலைவரை நேரு ஆதரித்தார். அவர் முன்வைத்த முன்மாதிரி சார்லஸ் டி கோல் தலைமையிலான பிரான்ஸ். அங்கு ஐந்தாவது குடியரசு, நாடாளுமன்ற நிலையற்ற தன்மைக்குப் பதிலாக வலுவான நிர்வாகத் தலைமையைக் கொண்ட அதிபர் பதவியை நிறுவியிருந்தது.

காங்கிரஸ் தலைமைப் பொறுப்பில் இருந்த பலருக்கு இந்தக் கருத்துகள் ஏற்புடையதாக இருந்தன. அவர்கள் நீதித்துறையை “தடையாகச் செயல்படுவது” என்றும் நாடாளுமன்றத்தை “வெறும் குறியீட்டு கோரஸ்” என்றும் கருதினர். ஹரியானா முதலமைச்சர் இதைவிடவும் வெளிப்படையாக, இந்திரா காந்தியை “வாழ்நாள் குடியரசுத் தலைவராக” ஆக்கிவிடலாம் என்று பரிந்துரைத்தார்.

புதிய ஆட்சிமுறை எப்படியிருந்திருக்கும்?

இந்த விவாதங்களில் இருந்து உருவான முன்மொழிவுகள் தீவிரமானவை. ஒரே ஏழு ஆண்டுக் குடியரசுத் தலைவர் பதவிக்காலம், நாடாளுமன்றத்திலும் மாநிலச் சட்டமன்றங்களிலும் விகிதாசாரப் பிரதிநிதித்துவம், அதிகாரங்கள் குறைக்கப்பட்ட நீதித்துறை, கடுமையான அவதூறு சட்டங்கள் மூலம் கட்டுப்படுத்தப்படும் ஊடகம் ஆகியவற்றை நேரு கற்பனை செய்தார். சமத்துவம், பேச்சுச் சுதந்திரம் போன்ற அடிப்படை உரிமைகளை நீதிமன்றத்தில் அமலாக்கக் கோர முடியாத வகையில் மாற்றியமைக்க வேண்டும் என்றும் கருதப்பட்டது.

“நமது அரசியலமைப்பை மறுபரிசீலனை செய்தல்: சில பரிந்துரைகள்” என்ற தலைப்பிலான ரகசிய ஆவணம் தயாரிக்கப்பட்டு, நம்பிக்கைக்குரிய ஆலோசகர்களிடையே பரப்பப்பட்டது. அமெரிக்கக் குடியரசுத் தலைவரின் அதிகாரங்களையும் மிஞ்சும் அதிகாரங்கள் கொண்ட குடியரசுத் தலைவரை அது முன்மொழிந்தது. நீதிபதிகள் நியமனத்தையும் சட்டம் இயற்றுவதையும் கட்டுப்படுத்தும் அதிகாரங்களும் அதில் அடங்கின. குடியரசுத் தலைவர் தலைமையிலான புதிய “நீதித்துறைக்கான உயர் மன்றம்” சட்டங்களையும் அரசியலமைப்பையும் விளக்கி, உச்ச நீதிமன்றத்தின் அதிகாரத்தைச் செயலற்றதாக்கும்.

இந்தக் கருத்துகளை மேலும் ஆராய இந்திரா காந்தி ஒப்புதல் அளித்தார்; ஆனால் பொதுவெளியில் தனது நிலைப்பாட்டைத் தெளிவுபடுத்தவில்லை. இந்த முன்மொழிவுகளுக்கு அவரது அதிகாரபூர்வ ஆதரவு இருப்பதாகத் தோன்றாதபடி பார்த்துக்கொள்ளுமாறு உதவியாளர்களுக்கு அவர் அறிவுறுத்தினார். இருப்பினும், அரசியலமைப்பை மாற்றுவதற்கான ஆதரவு காங்கிரஸ் கட்சிக்குள் உண்மையாகவும் அதிகரித்தும் வந்தது.

நாற்பத்திரண்டாவது திருத்தம்: அதிபர் ஆட்சிமுறையின் நிழல்

முழுமையான அதிபர் ஆட்சிமுறையை நோக்கிய முயற்சி அதிகாரபூர்வ முன்மொழிவாக உருவெடுக்கவில்லை என்றாலும், 1976ஆம் ஆண்டின் நாற்பத்திரண்டாவது திருத்தச் சட்டத்தில் அதன் தாக்கம் தெளிவாகத் தெரிந்தது. அவசரநிலை உச்சத்தில் இருந்தபோது நிறைவேற்றப்பட்ட இந்தத் திருத்தம், இந்திய வரலாற்றிலேயே மிக விரிவான அரசியலமைப்பு மாற்றங்களைக் கொண்டிருந்தது.

நாற்பத்திரண்டாவது திருத்தம்:

• நீதித்துறை மற்றும் மாநிலங்களின் அதிகாரத்தைக் குறைத்து, நாடாளுமன்றத்தின் அதிகாரத்தை விரிவுபடுத்தியது
• சட்டங்களை உச்ச நீதிமன்றம் ரத்து செய்வதை மிகவும் கடினமாக்கி, அதற்கு ஐந்து அல்லது ஏழு நீதிபதிகளின் பெரும்பான்மைத் தீர்ப்பைக் கட்டாயமாக்கியது
• நாடாளுமன்றத்தின் அரசியலமைப்புத் திருத்த அதிகாரத்தைக் கட்டுப்படுத்திய “அடிப்படைக் கட்டமைப்புக் கோட்பாட்டை” வலுவிழக்கச் செய்ய முயன்றது
• மாநிலங்களில் ஆயுதப் படைகளைப் பயன்படுத்தவும், குறிப்பிட்ட பகுதிகளில் மட்டும் அவசரநிலையை அறிவிக்கவும் மத்திய அரசுக்கு விரிவான அதிகாரம் அளித்தது
• மாநிலங்களில் குடியரசுத் தலைவர் ஆட்சியை (நேரடி மத்திய ஆட்சியை) ஆறு மாதங்களிலிருந்து ஓராண்டாக நீட்டித்தது
• தேர்தல் தொடர்பான வழக்குகளை நீதித்துறையின் அதிகார வரம்புக்கு அப்பால் வைத்தது

பெயரளவில் அதிபர் ஆட்சிமுறை இல்லாவிட்டாலும், இந்தத் திருத்தத்தில் அதன் “மரபணுத் தடம்” இருந்தது: வலுவான நிர்வாகம், ஓரங்கட்டப்பட்ட நீதித்துறை, பலவீனப்படுத்தப்பட்ட அதிகாரச் சமநிலையும் கட்டுப்பாடுகளும். “ஒரே உறுதியான நகர்வில், இந்தத் திருத்தம் அரசியலமைப்புச் சமநிலையை நாடாளுமன்றத்துக்குச் சாதகமாகச் சாய்க்கிறது” என்று ‘தி ஸ்டேட்ஸ்மேன்’ நாளிதழ் எச்சரித்தது.

காங்கிரஸ் விசுவாசிகளும் தலைமை வழிபாடும்

இந்தக் காலகட்டத்தில், காந்தியின் விசுவாசிகள் அதிகாரபூர்வ முன்மொழிவுகளையும் தாண்டிச் சென்றனர். பாதுகாப்புத் துறை அமைச்சர் பன்சி லால், காந்தி பிரதமராக “வாழ்நாள் முழுவதும் அதிகாரத்தில்” இருக்க வேண்டும் என்று கோரினார். ஹரியானா, பஞ்சாப், உத்தரப் பிரதேசம் ஆகிய மாநிலங்களின் காங்கிரஸ் உறுப்பினர்கள் அரசியலமைப்பை மீண்டும் எழுதுவதற்குப் புதிய அரசியலமைப்புச் சபையை அமைக்க ஒருமனதாகக் கோரினர். இந்தப் பரிந்துரைகளின் தீவிரத்தைக் கண்டு பிரதமர் அதிர்ச்சியடைந்ததாகக் கூறப்படுகிறது. அதற்குப் பதிலாக, திருத்த மசோதா நாடாளுமன்றத்தில் நிறைவேறுவதை அவர் விரைவுபடுத்தினார்.

1976 டிசம்பருக்குள், நாற்பத்திரண்டாவது திருத்தம் நாடாளுமன்றத்தின் இரு அவைகளிலும் நிறைவேற்றப்பட்டது; 13 மாநிலச் சட்டமன்றங்களால் ஒப்புதல் அளிக்கப்பட்டு, குடியரசுத் தலைவரின் கையொப்பத்துடன் சட்டமானது. முழுமையான அதிபர் ஆட்சிமுறை நடைமுறைப்படுத்தப்படாவிட்டாலும், இந்த மாற்றங்கள் இந்தியாவின் அரசியலமைப்பு அமைப்பில் அதிகாரச் சமநிலையை அடிப்படையாக மாற்றின.

பின்விளைவுகள்: நாடாளுமன்ற ஜனநாயகத்தின் மீட்பும் மீள்திறனும்

1977இல் இந்திரா காந்தி தேர்தலை அறிவித்து அதிர்ச்சித் தோல்வியைச் சந்தித்தபோது, அவசரநிலை திடீரென முடிவுக்கு வந்தது. காந்திக்கு எதிரான சக்திகளின் கூட்டணியான ஜனதா கட்சி ஆட்சிக்கு வந்து, அவசரநிலையின் சர்வாதிகார மரபை விரைவாக நீக்க நடவடிக்கை எடுத்தது. நாற்பத்திரண்டாவது திருத்தத்தின் முக்கிய அம்சங்களைப் பின்னுக்குத் திருப்பிய நாற்பத்துமூன்றாவது, நாற்பத்துநான்காவது திருத்தங்கள் மூலம், புதிய அரசு நீதித்துறை மறுஆய்வையும் ஜனநாயகக் கட்டுப்பாடுகள் மற்றும் அதிகாரச் சமநிலையையும் மீட்டெடுத்தது.

ஆனால், உள்பிளவுகளாலும் தலைமைப் போட்டிகளாலும் ஜனதா கட்சியின் ஆட்சிக்காலம் குறுகியதாக முடிந்தது. 1980 ஜனவரிக்குள் காந்தி மீண்டும் ஆட்சிக்கு வந்தார்; இந்திய அரசியலில் காங்கிரஸ் கட்சி மீண்டும் ஆதிக்கம் செலுத்தியது. அதிபர் ஆட்சிமுறை குறித்த யோசனை கைவிடப்பட்டிருந்தாலும், முற்றிலும் மறைந்துவிடவில்லை.

அதிபர் ஆட்சிமுறையை மீண்டும் பரிசீலித்தல்

1982இல், குடியரசுத் தலைவர் சஞ்சீவ ரெட்டியின் பதவிக்காலம் முடிவடையவிருந்தபோது, இந்தியாவின் குடியரசுத் தலைவராவதற்காகப் பிரதமர் பதவியிலிருந்து விலகுவது குறித்து காந்தி தீவிரமாகப் பரிசீலித்தார். இந்த நகர்வு குறித்து அவர் “மிகவும் தீவிரமாக” இருந்ததாக அவரது முதன்மைச் செயலர் பின்னர் தெரிவித்தார். கட்சிக்கு “அதிர்ச்சி சிகிச்சை” அளித்து, அதன் தலைமையைப் புதுப்பிப்பதற்கான வழியாக குடியரசுத் தலைவர் பதவியை அவர் பார்த்தார். இறுதியில், தனது விசுவாசியான உள்துறை அமைச்சர் ஜெயில் சிங்கைக் குடியரசுத் தலைவராக்க காந்தி முடிவுசெய்தார். தாம் பிரதமராகத் தொடர்ந்தபடியே, குடியரசுத் தலைவர் பதவியின் மீது தொடர்ந்து செல்வாக்குச் செலுத்தவும் அவர் உறுதிசெய்தார்.

1984இல் காந்தி படுகொலை செய்யப்பட்ட பின்னரும், காங்கிரஸ் கட்சிக்குள் அதிபர் ஆட்சிமுறைக்கான விருப்பம் நீடித்தது. மூத்த அமைச்சர் வசந்த் சாத்தே, அதிபர் ஆட்சிமுறைக்கு மாறுவது குறித்து நாடு தழுவிய விவாதத்தைத் தொடங்கினார். ஆனால் காந்தியின் மறைவுடன் அந்த விவாதம் மங்கியது. அக்காலத்தின் சிக்கலான அரசியல் இயக்கங்களாலும் நிறுவனங்களின் மீள்திறனாலும் வடிவமைக்கப்பட்ட நாடாளுமன்ற ஜனநாயகமாகவே இந்தியா நீடித்தது.

அதிபர் ஆட்சிமுறை ஏன் வேரூன்றவில்லை?

தீவிரமாகப் பரிசீலிக்கப்பட்டதுடன் சில நிறுவனரீதியான மாற்றங்கள் செய்யப்பட்டபோதும், இந்தியா அதிபர் ஆட்சிமுறைக்கு மாறவில்லை. இதற்குப் பல காரணங்கள் இருந்தன:

• அரசியல் எச்சரிக்கை: உத்திசார்ந்தும் பேராவல் மிக்கவருமாக இருந்த இந்திரா காந்தி, எல்லை மீறிச் செல்லாமல் கவனமாக இருந்தார். அதிபர் ஆட்சிமுறை குறித்த கருத்துகளை ஆராய ஒப்புதல் அளித்தாலும், அவற்றுக்கு வெளிப்படையாக ஆதரவளிப்பதைத் தவிர்த்தார்; தீவிர மாற்றத்தின் ஆபத்துகளை அவர் உணர்ந்திருக்கலாம்.
• நாடு தழுவிய ஒருமித்த கருத்தின்மை: சில காங்கிரஸ் தலைவர்கள் ஆர்வம் காட்டினாலும், மற்றவர்கள், குறிப்பாகக் கட்சிக்கு வெளியே இருந்தவர்கள், ஐயம் கொண்டிருந்தனர் அல்லது எதிர்த்தனர். காங்கிரஸ் அல்லாத தமிழக முதலமைச்சரான மு. கருணாநிதி இந்த முன்மொழிவுகளால் ஈர்க்கப்படவில்லை.
• நிறுவனங்களின் மந்தநிலை: சுதந்திரப் போராட்டத்தில் ஆழமாக வேரூன்றியதும், ஜனநாயக முன்மாதிரியாகக் குறியீட்டு மதிப்புக் கொண்டதுமான இந்தியாவின் நாடாளுமன்ற முறை “எளிதில் மாறாததாக” இருந்தது. அவசரநிலைக்குப் பிறகும் இந்த முறை மீண்டெழுந்தது; அதிகாரத்தை மையப்படுத்தும் முயற்சிகள் பின்னுக்குத் தள்ளப்பட்டன.
• மக்கள் எதிர்ப்பு: குடிமக்கள் சுதந்திரங்களை முடக்கியதும் அதிகாரத்தை மையப்படுத்தியதும் உள்ளிட்ட அவசரநிலையின் அத்துமீறல்கள் பரவலான மக்கள் அதிருப்தியை ஏற்படுத்தின. 1977 தேர்தல் பல விதங்களில் சர்வாதிகாரத்துக்கு எதிரான வாக்கெடுப்பாக அமைந்தது; வாக்காளர்கள் அதைத் தீர்மானமாக நிராகரித்தனர்.

இந்த நிகழ்வுகளை வெளிச்சத்துக்குக் கொண்டுவந்துள்ள ஆய்வாளர் ஸ்ரீநாத் ராகவன், அதிபர் ஆட்சிமுறைக்கான முயற்சி காந்தி தனது அதிகாரத்தை உறுதிப்படுத்த மேற்கொண்ட உத்திசார்ந்த நகர்வே என்கிறார். “உடனடியாக அவரது அதிகாரப் பிடியை வலுப்படுத்தும் வகையில் ஆட்சிமுறையை மாற்றுவதே நோக்கம். நீண்டகாலத்துக்கான விரிவான திட்டம் எதுவும் இருக்கவில்லை; அவரது ஆட்சியின் நீடித்த விளைவுகளில் பெரும்பாலானவை திட்டமிடப்படாதவையாக இருக்கலாம்” என்று ராகவன் பிபிசியிடம் தெரிவித்தார். “அவசரநிலையின்போது அவரது முதன்மை நோக்கம் குறுகிய காலத்துக்குரியது: அவரது பதவிக்கு எந்தச் சவாலும் வராமல் தடுப்பது. நீதித்துறைகூட அவரது வழியில் குறுக்கிட முடியாதபடி நாற்பத்திரண்டாவது திருத்தம் உருவாக்கப்பட்டது.”

விரிவான தாக்கங்கள்: அவசரநிலையின் மரபும் ஆட்சிமுறை குறித்த விவாதமும்

அவசரநிலையும் அதிபர் ஆட்சிமுறையை நோக்கிய முயற்சியும் இந்திய அரசியலில் நீடித்த தடத்தை ஏற்படுத்தின. நாடாளுமன்ற முறை நிர்வாக அதிகார அத்துமீறலுக்கு எளிதில் ஆளாகக்கூடியது என்பதை இந்த நிகழ்வு வெளிப்படுத்தியது; அதேவேளை, ஜனநாயக நிறுவனங்களின் மீள்திறனையும் காட்டியது. நீதித்துறையின் சுதந்திரம் மீண்டும் நிலைநாட்டப்பட்டது, குடிமக்கள் சுதந்திரங்கள் மீட்கப்பட்டன, போட்டிமிக்க தேர்தல்கள் திரும்பின. இவை அனைத்தும் இந்திய அரசியலமைப்பு ஒழுங்கின் வலிமையை உறுதிப்படுத்தின.

நாடாளுமன்ற முறைக்கும் அதிபர் ஆட்சிமுறைக்கும் இடையிலான நன்மை, தீமைகள் குறித்த விவாதம் இன்றும் இந்தியாவில் தொடர்கிறது. அதிபர் ஆட்சிமுறையை ஆதரிப்பவர்கள், அது நிலையான, தீர்மானமான தலைமைத்துவத்தை வழங்கி, கூட்டணி அரசியலின் குழப்பத்தைக் குறைக்கும் என்கின்றனர். இந்திய ஜனநாயகத்துக்கு இன்றியமையாத பன்மைத்துவத்தையும் அதிகாரச் சமநிலையையும் அது சீர்குலைக்கக்கூடும் என்று விமர்சகர்கள் எச்சரிக்கின்றனர்.

அரசியலமைப்புச் சீர்திருத்தத்தை ஆதரிக்கும் இணையதளங்களும் கருத்துரையாளர்களும், கட்டுப்பாடற்ற நிர்வாக அதிகாரத்தின் ஆபத்துகளை எச்சரிக்கும் பாடமாக அவசரநிலையை அடிக்கடி சுட்டிக்காட்டுகின்றனர். பெரும்பான்மை ஆட்சிக்கும் சிறுபான்மையினர் உரிமைகளுக்கும் இடையிலான சமநிலை, நீதித்துறையின் பங்கு, நிறுவனரீதியான பாதுகாப்புகளின் தேவை ஆகியவை குறித்த சமகால விவாதங்களிலும் இந்த நிகழ்வு குறிப்பிடப்படுகிறது.

சுருக்கம்

• அவசரநிலைக் காலத்தில் (1975-77), பிரான்சின் ஐந்தாவது குடியரசால் ஈர்க்கப்பட்டு, இந்தியாவை நாடாளுமன்ற முறையிலிருந்து அதிபர் ஆட்சிமுறைக்கு மாற்றுவது குறித்து இந்திரா காந்தியின் அரசு தீவிரமாகப் பரிசீலித்தது.
• மக்களால் நேரடியாகத் தேர்ந்தெடுக்கப்படும், விரிவான அதிகாரங்களைக் கொண்ட குடியரசுத் தலைவர், ஓரங்கட்டப்பட்ட நீதித்துறை, பலவீனமான நாடாளுமன்றம் ஆகியவை முன்மொழிவுகளில் இடம்பெற்றன; ஆனால் அவை ஒருபோதும் அதிகாரபூர்வக் கொள்கையாகவில்லை.
• 1976ஆம் ஆண்டின் நாற்பத்திரண்டாவது திருத்தச் சட்டம் இந்த நோக்கங்களில் பலவற்றைப் பிரதிபலித்தது; நிர்வாக அதிகாரத்தை மையப்படுத்தி, நீதித்துறை மறுஆய்வைக் கட்டுப்படுத்தியது.
• அவசரநிலைக்குப் பிறகு, ஜனதா கட்சி அரசு பல சர்வாதிகார விதிகளைப் பின்னுக்குத் திருப்பி, ஜனநாயகக் கட்டுப்பாடுகளையும் அதிகாரச் சமநிலையையும் மீட்டெடுத்தது.
• 1982இல் இந்திரா காந்தி தாமே குடியரசுத் தலைவராவதைச் சுருக்கமாகப் பரிசீலித்தார்; ஆனால் பிரதமராகத் தொடரவும், தனது விசுவாசியை குடியரசுத் தலைவராக நியமிக்கவும் இறுதியில் முடிவுசெய்தார்.
• அரசியல் எச்சரிக்கை, ஒருமித்த கருத்தின்மை, நிறுவனங்களின் மந்தநிலை, சர்வாதிகாரத்துக்கு எதிரான மக்கள் எதிர்ப்பு ஆகியவற்றின் காரணமாக இந்தியாவின் நாடாளுமன்ற முறை நீடித்தது.
• ஆட்சிமுறை, நிர்வாக அதிகாரம், இந்திய ஜனநாயகத்தின் எதிர்காலம் குறித்த இன்றைய விவாதங்களை வடிவமைக்கும், இந்திய அரசியலமைப்பு வரலாற்றின் முக்கியமான அத்தியாயமாக இந்த நிகழ்வு தொடர்கிறது.