சீனாவின் அழுத்தத்தால் பாங்காக் கலைக்கூடத்தில் தணிக்கை: உலகளாவிய விவாதத்தைத் தூண்டும் கலைச் சுதந்திரம்

சீனாவின் அழுத்தத்துக்குப் பிறகு பாங்காக் கலைக் கண்காட்சி தணிக்கை செய்யப்பட்டது: என்ன நடந்தது?

2025 ஜூலை பிற்பகுதியில், பாங்காக்கின் முக்கியமான கலை அரங்குகளில் ஒன்றான பாங்காக் கலை மற்றும் கலாசார மையம் (BACC), சர்வதேசத் தணிக்கை மற்றும் கலைச் சுதந்திரம் குறித்துவரும் சர்ச்சையின் மையமாகியது. உடந்தையின் விண்மீன் திரள்: சர்வாதிகார ஒற்றுமையின் உலகளாவிய இயந்திரத்தைப் படம்பிடித்தல் என்ற தலைப்பிலான கண்காட்சி திறக்கப்பட்ட சில நாட்களுக்குப் பிறகு, சீனத் தூதரக அதிகாரிகள் தாய்லாந்து நகராட்சி அதிகாரிகளுடன் அங்கு சென்றபோது இந்தச் சம்பவம் தொடங்கியது. சீனாவின் இனச் சிறுபான்மையினரைக் கையாளும் விதம் மற்றும் திபெத், சின்ஜியாங் (உய்குர் சிறுபான்மையினர் வாழும் பகுதி), ஹாங்காங் போன்ற இடங்களில் அரசியல் எதிர்ப்பை ஒடுக்குவது தொடர்பான கலைப்படைப்புகளையும் குறிப்புகளையும் நீக்கவோ மாற்றவோ அவர்கள் கோரினர்.

சீனத் தூதரகம் மற்றும் பாங்காக் மாநகர நிர்வாகம் ஆகிய இரு தரப்புகளின் அழுத்தத்துக்கு ஆளான கலைக்கூடம் அதற்கு இணங்கியது. கலைப்படைப்புகள் அகற்றப்பட்டன; “ஹாங்காங்,” “திபெத்,” “உய்குர்” போன்ற சொற்கள் மறைக்கப்பட்டன; பல கலைஞர்களின் பெயர்களும் தணிக்கை செய்யப்பட்டன. இந்தத் தணிக்கை சர்வதேச அளவில் விவாதத்தைத் தூண்டியுள்ளது. உள்ளூர் கலாசார அரங்குகளில் வெளிநாட்டு அரசுகளின் செல்வாக்கு, கலை வெளிப்பாட்டின் எல்லைகள், எதிர்ப்பாளர்களுக்கும் நாடுகடத்தப்பட்ட கலைஞர்களுக்கும் தென்கிழக்கு ஆசியா தொடர்ந்து புகலிடமாக இருக்குமா என்பவை குறித்த அவசரக் கேள்விகள் எழுந்துள்ளன.

கண்காட்சி ஏன் குறிவைக்கப்பட்டது?

சர்ச்சையின் மையமாக இருந்த இந்தக் கண்காட்சியை மியான்மர் அமைதி அருங்காட்சியகம் தொகுத்திருந்தது. சீனா, ஹாங்காங், திபெத், சின்ஜியாங், ஈரான், ரஷ்யா, சிரியா உள்ளிட்ட இடங்களிலிருந்து நாடுகடத்தப்பட்டவர்கள் உட்பட உலகெங்குமுள்ள கலைஞர்களின் படைப்புகள் அதில் இடம்பெற்றிருந்தன. எல்லை கடந்து ஒத்துழைக்கும் சர்வாதிகார அரசுகள், எதிர்ப்பைக் கட்டுப்படுத்தி அதிகாரத்தைத் தக்கவைத்துக்கொள்ளும் விதமே அதன் மையக் கருப்பொருள். அரச வன்முறை, எதிர்ப்பு, சர்வாதிகார ஆட்சிகளின் உலகளாவிய தொடர்புகள் ஆகியவற்றை நேரடியாகப் பேசிய பல ஊடக நிறுவல்கள், திரைப்படங்கள், வரைகலைப் படைப்புகள் அதில் இடம்பெற்றிருந்தன.

மிகவும் உணர்வுபூர்வமான படைப்புகளில் சில:

• திபெத்தியக் கலைஞர் தென்சின் மிங்யுர் பால்ட்ரனின் பல ஊடக நிறுவல். அதில் பாலஸ்தீனக் கொடிகளை ஏந்தி, இனப்படுகொலைக்குப் பொறுப்புக்கூற வேண்டும் என்று கோரும் திபெத்தியர்களின் காணொளிக் காட்சிகளும் இடம்பெற்றிருந்தன.
• சீன அதிபர் ஷி ஜின்பிங்கின் உருவம் இடம்பெற்ற அஞ்சல் அட்டைகள்.
• திபெத் மற்றும் உய்குர் பிராந்தியத்தைக் குறிக்கும் கொடிகள்.
• ஹாங்காங் கலைஞர்களான கிளாரா சியுங், கம் செங் யீ மேன், உய்குர் கலைஞர் முகத்தாஸ் மிஜித் ஆகியோரின் படைப்புகள். இவர்களின் பெயர்கள் மறைக்கப்பட்டன அல்லது கண்காட்சியிலிருந்து நீக்கப்பட்டன.

மியான்மர் கலைஞரும் செயல்பாட்டாளருமான இணைக் கண்காட்சித் தொகுப்பாளர் சாய் கூறியதன்படி, “உலகளாவிய சர்வாதிகார வலைப்பின்னல்களை வரைபடமாக்கி,” சீனா, ரஷ்யா, ஈரான் போன்ற ஆட்சிகள் ஒன்றுக்கொன்று எவ்வாறு அடக்குமுறை உத்திகளை வலுப்படுத்துகின்றன என்பதை எடுத்துக்காட்டுவதே கண்காட்சியின் நோக்கம். சர்வாதிகார ஒற்றுமை பற்றிய கண்காட்சியே சர்வாதிகார அழுத்தத்தின்கீழ் தணிக்கை செய்யப்பட்டது என்பதில் முரண்நகை இருப்பதாக சாய் குறிப்பிட்டார்.

சீனாவின் அதிகாரபூர்வப் பதில்

கண்காட்சி ஏற்பாட்டாளர்கள் “திபெத், சின்ஜியாங், ஹாங்காங் தொடர்பான அதன் கொள்கைகளைத் திரித்துக் காட்டுவதாகவும்,” சுதந்திர இயக்கங்கள் மற்றும் அரசு ஒடுக்குமுறை குறித்த “தவறான கருத்துகளை” பரப்புவதாகவும் சீன வெளியுறவு அமைச்சகம் குற்றஞ்சாட்டியது. பாங்காக் போஸ்ட் செய்தியில் வெளியான அறிக்கையில் அமைச்சகம் கூறியதாவது:

சீனாவின் உள்விவகாரங்களில் அரசியல் கையாளுதலுக்கும் தலையீட்டுக்கும் கலாசார மற்றும் கலைப் பரிமாற்றத்தைச் சாக்காகப் பயன்படுத்துவதை சீனா எதிர்க்கிறது.

சீனத் தூதரகம் நேரடியாகத் தலையிட்டதா என்பதை அமைச்சகம் உறுதிப்படுத்தவோ மறுக்கவோ இல்லை. எனினும், சீனாவின் “முக்கிய நலன்களையும் அரசியல் கண்ணியத்தையும்” பாதிக்காமல் கண்காட்சியைத் தடுக்க “சரியான நேரத்தில் நடவடிக்கை” எடுத்ததற்காக தாய்லாந்தைப் பாராட்டியது.

தணிக்கை எவ்வாறு நடந்தது?

2025 ஜூலை 24 அன்று கண்காட்சி திறக்கப்பட்டு மூன்று நாட்களுக்குப் பிறகு நிகழ்வுகள் தொடங்கின. சீனத் தூதரகப் பணியாளர்கள் பாங்காக் நகர அதிகாரிகளுடன் BACC-க்குள் நுழைந்து கண்காட்சியை மூடுமாறு கோரினர். ராய்ட்டர்ஸ் பார்வையிட்ட மின்னஞ்சல்கள் மற்றும் தகவல்தொடர்புகளின்படி, கண்காட்சி தாய்லாந்துக்கும் சீனாவுக்கும் இடையே அரசதந்திரப் பதற்றத்தை ஏற்படுத்தக்கூடும் என்று கலைக்கூடத்திடம் எச்சரிக்கப்பட்டது. தாய்லாந்து வெளியுறவு அமைச்சகம் மற்றும் கண்காட்சியின் முக்கிய நிதியுதவியாளரான பாங்காக் மாநகர நிர்வாகம் வழியாக இந்த அழுத்தம் தெரிவிக்கப்பட்டது.

ஆரம்பத்தில், ஹாங்காங், திபெத், சின்ஜியாங் பகுதிகளைச் சேர்ந்த கலைஞர்களின் பெயர்களையும் “ஹாங்காங்,” “திபெத்,” “உய்குர்” ஆகிய சொற்களையும் மறைத்து சமரசம் செய்ய கலைக்கூடம் முயன்றது. ஆனால் சீனத் தூதரகத்தின் கூடுதல் கோரிக்கைகளைத் தொடர்ந்து, தென்சின் மிங்யுர் பால்ட்ரனின் காணொளிப் படைப்புகள் அனைத்தும், அதிபர் ஷி ஜின்பிங்கைக் காட்டும் உள்ளடக்கங்கள் அனைத்தும் உட்பட முழு நிறுவல்களும் அகற்றப்பட்டன. இந்த மாற்றங்களுக்குப் பிறகும் தூதரக அதிகாரிகள் மீண்டும் கலைக்கூடத்துக்கு வந்து மேலும் சிலவற்றை அகற்றுமாறு கோரியதுடன், “ஒரே சீனா கொள்கைக்கு” இணங்குமாறு நிறுவனத்துக்கு நினைவூட்டினர்.

“ஒரே சீனா கொள்கை” என்பது தைவான், திபெத், சின்ஜியாங் மீதான சீனாவின் உரிமைகோரல்களையும் உள்ளடக்கி, சீன மக்கள் குடியரசே சீனாவின் ஒரே சட்டபூர்வ அரசாங்கம் என அங்கீகரிக்கும் அரசதந்திரக் கோட்பாடாகும். தாய்லாந்து உட்பட பெரும்பாலான நாடுகள் பெய்ஜிங்குடனான அதிகாரபூர்வ உறவுகளில் இந்தக் கொள்கையைப் பின்பற்றுகின்றன.

செய்தியாளர்கள் வந்தபோது, தணிக்கை செய்யப்பட்ட படைப்புகள் முன்பு காட்டப்பட்ட திரைகளில் கருப்புத் திரைகள் மட்டுமே தெரிந்தன. உய்குர் கலைஞர்களின் திரைப்படங்கள், படைப்பாளர்களின் பெயர்கள் மறைக்கப்பட்ட நிலையில் திரையிடப்பட்டன. பின்விளைவுகள் ஏற்படுமோ என்ற அச்சத்தில் கலைக்கூட ஊழியர்களும் கண்காட்சித் தொகுப்பாளர்களும் பொதுவெளியில் கருத்து தெரிவிக்க மறுத்தனர். இணைத் தொகுப்பாளர் சாய் உள்ளிட்ட சிலர், தாய்லாந்து காவல்துறை தங்களைத் தேடி வந்ததாகக் கூறப்பட்டதைத் தொடர்ந்து நாட்டைவிட்டு வெளியேறினர்.

கலைஞர்கள் யார், எவை இழக்கப்பட்டன?

இந்தத் தணிக்கை பல கலைஞர்களைப் பாதித்தது. அவர்களில் பலர் தங்கள் செயல்பாடுகள் அல்லது அரசியல் கருத்துகளால் பல ஆண்டுகளாக நாடுகடத்தப்பட்டு வாழ்ந்து வருகின்றனர். அவர்களில் சிலர்:

• தென்சின் மிங்யுர் பால்ட்ரன் (திபெத்தியக் கலைஞர்): “பழங்குடி மக்களின் குரலைக் கேளுங்கள்” என்ற திரைப்படம் உள்ளிட்ட அவரது படைப்புகள் நீக்கப்பட்டன. தலாய் லாமா தொடர்பாகப் பரவிய சர்ச்சைக்குரிய காணொளியின் பின்னணி, பூர்வகுடி மக்களின் உரிமைகள், அரச வன்முறை ஆகியவற்றை அவரது நிறுவல் ஆராய்ந்தது.
• முகத்தாஸ் மிஜித் (உய்குர் கலைஞர்): கண்காட்சியில் அவரது பெயர் மறைக்கப்பட்டது; சின்ஜியாங்கில் உய்குர்கள் ஒடுக்கப்படுவதைப் பேசிய அவரது படைப்பு பெருமளவில் திருத்தப்பட்டது.
• கிளாரா சியுங் மற்றும் கம் செங் யீ மேன் (ஹாங்காங் கலைஞர்கள்): அவர்களின் பெயர்களும் ஹாங்காங் தொடர்பான குறிப்புகளும் நீக்கப்பட்டன; அவர்களின் படைப்புகளும் மாற்றப்பட்டன.

சீனாவையும் இஸ்ரேலையும் முஸ்லிம் சமூகங்களைக் கண்காணித்து ஒடுக்குவதுடன் தொடர்புபடுத்திய வரைகலைப் படைப்புகளும், திபெத் மற்றும் உய்குர் பிராந்தியத்தைக் குறிக்கும் கொடிகளும் தணிக்கை செய்யப்பட்ட மற்ற படைப்புகளில் அடங்கும். கண்காட்சியின் இணையதளம் இப்போது இந்தக் கலைஞர்களின் வசிப்பிட நாடுகளை மட்டுமே குறிப்பிடுகிறது; அவர்களின் அடையாளங்களையும் படைப்புகளின் பின்னணியையும் அழித்துவிட்டது.

கலைஞர்கள் கண்டனம்

பாதிக்கப்பட்ட கலைஞர்கள் தணிக்கையைக் கண்டித்து ஊடகங்களுக்கு அறிக்கைகளை வெளியிட்டனர். தென்சின் மிங்யுர் பால்ட்ரன் ராய்ட்டர்ஸிடம் கூறியதாவது:

எனது படைப்பின் குறிப்பிடத்தக்க பகுதிகளை அகற்றுமாறு கலைக்கூடத்தை நிர்ப்பந்தித்ததன் மூலம், திபெத்தியர்களை உலகின் பிற பகுதிகளிலிருந்து துண்டிக்கவே சீன அரசு விரும்புகிறது என்பதையும், பிற காலனிய ஆதிக்கங்களிலும் இனப்படுகொலைகளிலும் அதற்குள்ள உடந்தை அங்கீகரிக்கப்படுவதை அது விரும்பவில்லை என்பதையும் மீண்டும் நிரூபித்துள்ளது.

அருங்காட்சியகங்களின் பங்கு குறித்தும் பால்ட்ரன் கேள்வி எழுப்பினார்:

அருங்காட்சியகங்கள் மக்களுக்கானவையாக இருக்க வேண்டும்; எந்தக் கொள்கையையும் சார்ந்த சர்வாதிகாரிகளுக்கானவை அல்ல.

தாய்லாந்து நீண்டகாலமாக எதிர்ப்பாளர்களுக்குப் புகலிடமாக இருந்துவந்தாலும், இந்தச் சம்பவம் “பிராந்தியத்தில் உள்ள நாடுகடத்தப்பட்ட கலைஞர்கள், செயல்பாட்டாளர்கள் அனைவருக்கும் அச்சமூட்டும் சமிக்ஞையை” அனுப்புவதாக இணைத் தொகுப்பாளர் சாய் கூறினார். அவர் இந்த நிலைமையை “துயரமூட்டும் முரண்நகை” என்றும் குறிப்பிட்டார்.

இது ஏன் முக்கியம்? பரந்த விளைவுகள்

BACC-யில் நடந்த சம்பவம் தனித்த ஒன்று அல்ல. சீனாவின் செல்வாக்கு அதன் எல்லைகளைக் கடந்து, குறிப்பாக தென்கிழக்கு ஆசியாவில் விரிவடையும் பரந்த போக்கை இது பிரதிபலிக்கிறது. இப்பிராந்திய அரசுகள் பெய்ஜிங்குடனான பொருளாதார ஒத்துழைப்பையும் அரசியல் இறையாண்மை, கருத்துச் சுதந்திரம் குறித்த கவலைகளையும் சமநிலைப்படுத்த முயல்கின்றன.

வெளிநாடுகளில் விமர்சகர்களைத் துன்புறுத்தவும் ஒடுக்கவும் சீனா திட்டமிட்ட நடவடிக்கைகளை மேற்கொள்வதாக உரிமைக் குழுக்களும் சர்வதேசக் கண்காணிப்பாளர்களும் நீண்டகாலமாகக் குற்றஞ்சாட்டி வருகின்றனர். அரசதந்திர அழுத்தம், பொருளாதாரச் செல்வாக்கு, சில நேரங்களில் எல்லை கடந்த ஒடுக்குமுறை ஆகியவற்றின் மூலம் எதிர்ப்பாளர்கள், செயல்பாட்டாளர்கள், கலைஞர்களை மௌனமாக்கும் முயற்சிகளும் இதில் அடங்கும். இந்தக் குற்றச்சாட்டுகளை பெய்ஜிங் தொடர்ந்து மறுத்து, தனது இறையாண்மையையும் உள்விவகாரங்களையும் மட்டுமே பாதுகாப்பதாக வலியுறுத்துகிறது.

அண்டை நாடுகளிலிருந்து வரும் அரசியல் நாடுகடத்தப்பட்டவர்களுக்குப் புகலிடமாக இருந்த வரலாற்றைக் கருத்தில் கொண்டால், சீனாவின் கோரிக்கைகளுக்கு தாய்லாந்து இணங்கியது குறிப்பாக முக்கியத்துவம் பெறுகிறது. வெளிநாட்டு அரசின் கோரிக்கையின் பேரில் கலைப்படைப்புகளைத் தணிக்கை செய்ய தாய்லாந்து முன்வந்தது, அந்நாட்டின் திறந்தநிலை மரபு சிதைவதையும் அதன் எல்லைக்குள் வாழும் எதிர்ப்பாளர்களின் பாதுகாப்பையும் குறித்த கவலைகளை எழுப்புகிறது.

பிராந்திய மற்றும் உலகளாவிய பின்னணி

வர்த்தகம், முதலீடு முதல் கலாசார அரசதந்திரம், பாதுகாப்பு ஒத்துழைப்பு வரை பல துறைகளில் தென்கிழக்கு ஆசியாவில் சீனாவின் வளர்ந்து வரும் செல்வாக்கு தென்படுகிறது. நியூசிலாந்து, பிலிப்பீன்ஸ் ஆகிய நாடுகளில் தென்சீனக் கடல் குறித்த ஆவணப்படத் திரையிடல்களைத் தடுக்க முயன்றது போன்ற, வெளிநாடுகளில் விமர்சனக் குரல்களை ஒடுக்க சீனா முயல்வதாக வெளியான பிற செய்திகளுக்கு இடையே BACC சம்பவம் நிகழ்ந்துள்ளது.

2025ஆம் ஆண்டின் தொடக்கத்தில், உய்குர்கள் சித்திரவதை மற்றும் துன்புறுத்தலுக்கு ஆளாகும் அதிக ஆபத்து இருப்பதாக ஐக்கிய நாடுகள் சபை எச்சரித்தபோதும், தாய்லாந்து 40 உய்குர்களை அமைதியாகச் சீனாவுக்கு நாடுகடத்தியது. சின்ஜியாங்கில் துன்புறுத்தல் நடப்பதாகக் கூறப்படும் குற்றச்சாட்டுகளை சீனா தொடர்ந்து மறுத்து, அவை அரசியல் நோக்கம் கொண்டவை எனக் கூறுகிறது.

பாங்காக் கண்காட்சி தணிக்கை செய்யப்பட்டதும், உலகளாவிய கலைத் துறை அரசியல் தலையீட்டுக்கு எவ்வளவு பாதிக்கப்படக்கூடியது என்பதை எடுத்துக்காட்டுகிறது. கலைக்கூடங்களும் அருங்காட்சியகங்களும் அரசு நிதியுதவி அல்லது ஆதரவை அதிகமாகச் சார்ந்துவரும் நிலையில், சர்ச்சைக்குரிய தலைப்புகளைத் தவிர்க்கவோ எதிர்ப்புக் குரல்களை மௌனமாக்கவோ அவை அழுத்தத்துக்கு ஆளாகக்கூடும். விமர்சனச் சிந்தனை, எதிர்ப்பு, உரையாடலுக்கான வெளியாகக் கலையின் பங்கு வகிப்பதை இந்தப் போக்கு அச்சுறுத்துகிறது.

பொதுமக்களும் கலைத் துறையினரும் எவ்வாறு எதிர்வினையாற்றினர்?

இந்தத் தணிக்கை தாய்லாந்திலும் சர்வதேச அளவிலும் கலைஞர்கள், செயல்பாட்டாளர்கள், உரிமைக் குழுக்களிடையே கடும் எதிர்வினைகளைத் தூண்டியுள்ளது. இப்பிராந்தியத்தில் கருத்துச் சுதந்திரத்தை ஒடுக்குவதற்கான மேலும் பல முயற்சிகளுக்கு வழிவகுக்கும் ஆபத்தான முன்னுதாரணமாக இதை பலர் கருதுகின்றனர்.

ஹைப்பர்அலர்ஜிக், ஆர்ட் ரிவ்யூ போன்ற கலை சார்ந்த வெளியீடுகள், நாடுகடத்தப்பட்ட கலைஞர்கள் மீது ஏற்படும் அச்சுறுத்தும் தாக்கத்தையும் உலகளாவிய கலைத் துறைக்கான பரந்த விளைவுகளையும் வலியுறுத்தியுள்ளன. கலைச் சுதந்திரத்தைப் பாதுகாக்கவும் அடிப்படை உரிமைகளைப் பாதிக்கும் வெளிப்புற அழுத்தங்களை அரசுகள் எதிர்க்கவும் மனித உரிமைகள் அறக்கட்டளை உள்ளிட்ட பிற உரிமை ஆதரவு அமைப்புகள் அழைப்பு விடுத்துள்ளன.

எதிர்ப்புக் குரல்களுக்குப் பாதுகாப்பான புகலிடமாக இருக்கும் தாய்லாந்தின் நற்பெயர் ஆபத்தில் இருப்பதாக சில தாய் வர்ணனையாளர்கள் கவலை தெரிவித்துள்ளனர். இந்தச் சம்பவம் சுயதணிக்கையும் செல்வாக்குமிக்க வெளிநாட்டு நலன்களுக்கு இணங்கும் போக்கும் பரவலாகி வருவதைக் காட்டுவதாக மற்றவர்கள் கவலைப்படுகின்றனர்.

தென்கிழக்கு ஆசியாவில் கலைச் சுதந்திரத்தின் அடுத்த கட்டம் என்ன?

உடந்தையின் விண்மீன் திரள் கண்காட்சியின் எதிர்காலம் இன்னும் உறுதியற்றதாகவே உள்ளது. BACC பொதுவெளியில் கருத்துத் தெரிவிக்கவில்லை. கடுமையாகத் தணிக்கை செய்யப்பட்ட வடிவில் கண்காட்சி 2025 அக்டோபர் வரை நடைபெறத் திட்டமிடப்பட்டுள்ளது. பாதுகாப்பு குறித்த அச்சத்தால் கண்காட்சித் தொகுப்பாளர்களும் பல கலைஞர்களும் தாய்லாந்தை விட்டு வெளியேறியுள்ளனர்.

கலாசார நிறுவனங்களின் பொறுப்புகள், அரசதந்திரச் செல்வாக்கின் எல்லைகள், கருத்துச் சுதந்திரத்துக்கான வெளியைப் பாதுகாக்க வேண்டியதன் அவசியம் ஆகியவற்றைப் பற்றிய விவாதத்தை இந்தச் சம்பவம் மீண்டும் தூண்டியுள்ளது. சீனாவின் உலகளாவிய செல்வாக்கு தொடர்ந்து விரிவடையும் நிலையில், இதுபோன்ற சம்பவங்கள் பிற இடங்களிலும் நிகழக்கூடும். இறையாண்மை, தணிக்கை, அதிகாரத்தை எதிர்கொள்வதில் கலையின் பங்கு ஆகியவை குறித்த கடினமான கேள்விகளைச் சமூகங்கள் எதிர்கொள்ள வேண்டியிருக்கும்.

சுருக்கமாக

• சீனத் தூதரக அதிகாரிகள் மற்றும் தாய் அதிகாரிகளின் அழுத்தத்துக்குப் பிறகு, பாங்காக் கலை மற்றும் கலாசார மையம் சீனாவை விமர்சித்த கலைப்படைப்புகளைத் தணிக்கை செய்து அகற்றியது.
• மியான்மர் அமைதி அருங்காட்சியகம் தொகுத்த இந்தக் கண்காட்சி, சர்வாதிகார ஆட்சிகளை மையமாகக் கொண்டிருந்ததுடன் திபெத், சின்ஜியாங், ஹாங்காங் உள்ளிட்ட இடங்களைச் சேர்ந்த நாடுகடத்தப்பட்ட கலைஞர்களின் படைப்புகளையும் கொண்டிருந்தது.
• “ஹாங்காங்,” “திபெத்,” “உய்குர்” என்ற குறிப்புகளும் பல கலைஞர்களின் பெயர்களும் மறைக்கப்பட்டன அல்லது நீக்கப்பட்டன.
• கண்காட்சி தனது கொள்கைகளைத் திரித்துக் காட்டுவதாக சீன வெளியுறவு அமைச்சகம் குற்றஞ்சாட்டியதுடன், “சரியான நேரத்தில் நடவடிக்கை” எடுத்ததற்காக தாய்லாந்தைப் பாராட்டியது.
• தென்கிழக்கு ஆசியாவில் கலைச் சுதந்திரத்துக்கும் எதிர்ப்புக் குரல்களுக்கும் அச்சமூட்டும் சமிக்ஞையாக இந்தத் தணிக்கை இருப்பதாகக் கலைஞர்களும் கண்காட்சித் தொகுப்பாளர்களும் கண்டித்தனர்.
• வெளிநாடுகளில் சீனாவின் வளர்ந்துவரும் செல்வாக்கையும் அரசியல் அழுத்தத்துக்கு கலாசார நிறுவனங்கள் எளிதில் ஆளாகும் நிலையையும் இந்தச் சம்பவம் எடுத்துக்காட்டுகிறது.
• கலை வெளிப்பாட்டைப் பாதுகாக்கவும் வெளிப்புறத் தணிக்கையை எதிர்க்கவும் உரிமைக் குழுக்களும் உலகளாவிய கலைத் துறையினரும் வலியுறுத்தியுள்ளனர்.