உஸ்பெகிஸ்தான் மலைப்பகுதியில் இரும்பு நகரமான மார்ஸ்மந்தாவைத் தொல்லியல் ஆய்வாளர்கள் கண்டறிந்திருக்கலாம்

உயரமான மலைநகரம் பட்டுப்பாதை குறித்த பழைய நம்பிக்கைகளுக்குச் சவால் விடுகிறது

கிழக்கு உஸ்பெகிஸ்தானின் மலைத்தொடர்களில் ஆய்வு மேற்கொள்ளும் தொல்லியல் ஆய்வாளர்கள், உள்ளூர் மக்களால் துகுன்புலாக் என்று அழைக்கப்படும் பரந்த குடியிருப்பு, ஆசியா முழுவதும் உள்ள சந்தைகளுக்கு இரும்புப் பொருள்களை வழங்கிய உற்பத்தி மையமான நீண்டகாலமாக மறைந்துபோன மார்ஸ்மந்தா நகரமாக இருக்கலாம் எனக் கூறுகின்றனர். புல்வெளிகள் நிறைந்த உயர்நிலத்தில், கடல் மட்டத்திலிருந்து சுமார் 7,000 அடி உயரத்தில் அமைந்துள்ள இந்த இடம், ஆறாம் நூற்றாண்டுக்கும் பதினொன்றாம் நூற்றாண்டுக்கும் இடைப்பட்ட காலத்தைச் சேர்ந்தது. சுமார் 300 ஏக்கர் பரப்பளவைக் கொண்ட இந்நகரம், சில பகுதிகளில் வலுவான மதில்களாலும் கோபுரங்களாலும் சூழப்பட்டுள்ளது. பெரிய நகர வாழ்க்கைக்கு மிகவும் தொலைவான இடம் எனப் பலர் முன்பு கருதிய பகுதியில் இது ஒரு தொழில்துறை நகரமாக இருந்திருப்பதாகத் தெரிகிறது.

அகழாய்வுகளும் கள ஆய்வுகளும் தொழில்துறை சூளைகள், இரும்புக் கசடுகளின் தடித்த படிவுகள், இரும்புத் தாது நிறைந்த பாறைகள் ஆகியவற்றை வெளிக்கொண்டு வந்துள்ளன. நான்கு தனித்த பகுதிகளில் அமைந்துள்ள நடைபாதைகள், படிநிலை மேடைகள், தற்காப்புக் கோபுரங்கள், பலதளக் கட்டடங்களின் அடித்தளத் தடயங்கள் ஆகியவற்றையும் ஆய்வுக் குழு பதிவு செய்துள்ளது. ஆறுகள் உறைந்துபோகும் மலைப்பகுதியில் உள்ள குளிரான நகரமாக மார்ஸ்மந்தாவை இடைக்காலப் புவியியலாளர்கள் விவரித்தனர். இரும்புப் பொருள்களையும் ஆயுதங்களையும் விற்பனை செய்ய வணிகர்களை ஈர்த்த வழக்கமான சந்தைகள் அங்கு நடந்ததாகவும் அவர்கள் குறிப்பிட்டனர். துகுன்புலாக்கில் கிடைத்த தொல்லியல் சான்றுகள் இந்த விவரிப்புகளுடன் துல்லியமாகப் பொருந்துவது பல ஆய்வாளர்களை வியப்பில் ஆழ்த்தியுள்ளது.

செயின்ட் லூயிஸில் உள்ள வாஷிங்டன் பல்கலைக்கழகத்தின் தொல்லியல் ஆய்வாளர் மைக்கேல் ஃப்ராசெட்டி, உஸ்பெகிஸ்தானின் தேசியத் தொல்லியல் மையத்தைச் சேர்ந்த ஃபர்ஹோத் மக்சுதோவ், பெர்க்லியில் உள்ள கலிபோர்னியா பல்கலைக்கழகத்தைச் சேர்ந்த சஞ்சியோத் மெஹந்தலே ஆகியோர் இந்த ஆய்வுக்குத் தலைமை தாங்குகின்றனர். லிடார் கருவிகள் பொருத்தப்பட்ட ஆளில்லா விமானங்களைப் பயன்படுத்தி, பல நூற்றாண்டுகளாக புல்வெளிகளுக்கும் மண் அரிப்புக்கும் அடியில் வெளிப்படையாகவே மறைந்திருந்த மிகப் பெரிய குடியிருப்பின் உயர் தெளிவுத்திறன் கொண்ட வரைபடத்தை இக்குழு உருவாக்கியது. 2022 முதல் நடைபெறும் அகழாய்வுகள், கள ஆய்வு முடிவுகளை நேரடியாகச் சரிபார்க்கவும் மதில்களுக்குள் மக்களின் அன்றாட வாழ்க்கையை வெளிக்கொணரவும் தொடங்கியுள்ளன.

பீடபூமியில் தொல்லியல் ஆய்வாளர்கள் கண்டறிந்தவை

துகுன்புலாக்கின் வெளிப்படையாகத் தெரியும் நகரப் பரப்பு, ஆல்பைன் மேய்ச்சல் நிலங்களை நோக்கிச் சரியும் பரந்த சரிவில் விரிந்துள்ளது. மதில்களுக்குள் குறுகிய வழித்தடங்கள், அகன்ற திறந்தவெளிகள், படிநிலைகளாக அமைந்த வீட்டு மேடைகளின் வரிசைகள் ஆகியவற்றைத் தொல்லியல் ஆய்வாளர்கள் பதிவு செய்தனர். நகரின் மிக உயரமான பகுதியில் மையக் கோட்டை அமைந்துள்ளது. நுழைவைக் கட்டுப்படுத்தும் வெளிமதில்களும் காவல் கோபுரங்களும் அதைச் சூழ்ந்துள்ளன. நகரின் அமைப்பு திட்டமிட்ட கட்டுமானத்தையும், பெரிய அளவிலான கட்டுமானப் பணிகளை ஒழுங்குபடுத்தும் திறன் கொண்ட அதிகார அமைப்பையும் சுட்டிக்காட்டுகிறது.

முதல் கட்ட அகழாய்வுப் பருவங்களில் கிடைத்த தொல்பொருள்களில் இரும்பு அம்புமுனைகள், கத்திகள், கருவிகள், நாணயங்கள் ஆகியவை அடங்கும். குறிப்பிடத்தக்க ஒரு கல்லறையில் குதிரையுடன் புதைக்கப்பட்ட குதிரை வீரரின் எச்சங்களும் அவருடன் வைக்கப்பட்ட கல்லறைப் பொருள்களும் இருந்தன. இந்தச் சடங்கு, தொடக்க இடைக்காலத்தில் புல்வெளிப் பகுதிகள் முழுவதும் அறியப்பட்ட துருக்கிய மரபுகளுடன் ஒத்துப்போகிறது. மட்பாண்டப் பாணிகளும் தனிப்பட்ட பொருள்களும், துருக்கிய மேய்ச்சல் சமூகங்களுக்கும் நிரந்தரக் குடியிருப்புகளில் வாழ்ந்த மக்களுக்கும் இடையிலான தொடர்பைக் காட்டுகின்றன. சோக்திய உலகில் வேர்களைக் கொண்ட கலாசாரப் பின்னணியுடைய வணிகர்களும் இதில் அடங்குவர். விவசாயிகள், கால்நடை மேய்ப்போர், சுரங்கத் தொழிலாளர்கள், உலோகத் தொழிலாளர்கள் ஆகியோர் அருகருகே வாழ்ந்த கலப்புச் சமூகத்தின் சித்திரத்தை இந்தப் பொருள்சார் சான்றுகள் தருகின்றன.

பெரிய அளவிலான இரும்புத் தொழிலுக்கான சான்றுகள்

நகரம் முழுவதும் உலோக வேலைப்பாட்டின் தடயங்களை அகழாய்வாளர்கள் கண்டனர். தாதுவை உருக்கவும் உலோகத்தை வடிவமைக்கவும் பயன்படுத்தப்பட்ட உலைகள், சூளைகள் ஆகியவை உலோகத் தாதுவிலிருந்து உலோகத்தைப் பிரித்தெடுத்தபின் எஞ்சும் கண்ணாடி போன்ற துணைப் பொருளான கசடுக் குவியல்களுக்கு அருகில் அமைந்துள்ளன. இரும்புச் செறிவு கொண்ட கற்துண்டுகள் இந்தத் தொழிலின் செயல்முறையைப் புலப்படுத்துகின்றன. ஒரு முக்கியக் கோபுரத்திற்குள்ளும் பட்டறைகள் முழுவதிலும் தொழில்துறை எச்சங்கள் குவிந்திருப்பது, பட்டுப்பாதை வணிகக் குழுக்களுடன் இணைந்த பிராந்தியச் சந்தைகளுக்காகத் துகுன்புலாக் ஆயுதங்கள், கருவிகள், பொருத்துக் கூறுகள் ஆகியவற்றை உற்பத்தி செய்ததைச் சுட்டிக்காட்டுகிறது.

இந்தக் காலகட்டத்தில் இரும்பு உற்பத்திக்கு பூப்பிரிப்பு உலைகள் பயன்படுத்தப்பட்டன. தொழிலாளர்கள் கரியுடன் தாதுவைச் சூடாக்கினர். அப்போது ஆக்சிஜன் மாசுகளுடன் சேர்ந்து அவை கசடாக வெளியேறின; பஞ்சு போன்ற இரும்புக் கட்டி எஞ்சியது. அது ‘பூ’ எனப்பட்டது. பின்னர் கொல்லர்கள் அந்தப் பூவைச் சுத்தியலால் அடித்துச் சூடாக்கி, மேலும் கசடுகளை நீக்கி, கத்திகள், ஆணிகள், பொருத்துக் கூறுகள் ஆகியவற்றை உருவாக்கினர். கரியே இன்றியமையாத எரிபொருளாக இருந்தது. அதைத் தயாரிக்கத் தொடர்ந்து மரம் தேவைப்பட்டது. எனவே, துகுன்புலாக்கைச் சுற்றியிருந்த காடுகள் முக்கிய வளமாக இருந்தன; உற்பத்தி உச்சத்தில் இருந்தபோது அவை கடுமையான நெருக்கடிக்கு ஆளாகியிருக்கலாம்.

கண்ணுக்குப் புலப்படாத நகரத்தை லிடார் எவ்வாறு வெளிப்படுத்தியது

லிடார் என்பது ஒளி கண்டறிதல் மற்றும் தொலைவு அளவீடு என்பதன் சுருக்கப் பெயர். தொலைவை அளந்து, நிலப்பரப்பின் துல்லியமான முப்பரிமாண மாதிரியை உருவாக்க இது விரைவான லேசர் துடிப்புகளைப் பயன்படுத்துகிறது. ஒரு இடத்தின் மேல் லிடார் கருவிகளுடன் ஆளில்லா விமானங்கள் பறக்கும்போது, மென்பொருள் தாவரங்களைப் பிரித்தெடுத்து, புதைந்துள்ள மதில்கள், சாலைகள், கட்டடங்களைக் குறிக்கும் நுட்பமான உயர்வுகளையும் தாழ்வுகளையும் வெளிப்படுத்தும். துகுன்புலாக்கில், உருண்டையான புல்வெளிச் சரிவை டிஜிட்டல் வடிவிலான விரிவான நகர வரைபடமாக இந்த முறை மாற்றியது. தற்காப்பு அமைப்புகள், உள்சாலைகள், ஒன்றோடொன்று இணைந்த படிநிலை மேடைகள் ஆகியவற்றை ஸ்கேன் வரைபடம் கண்டறிந்தது. பின்னர் கள ஆய்வுக் குழுக்கள் இவற்றை நேரில் சரிபார்த்தன.

நான்கு தனித்த செயல்பாடுகளைக் கொண்ட நகர்ப்புறப் பகுதிகளை லிடார் வரைபடங்கள் காட்டுகின்றன. மையக் கோட்டை அல்லது அரண் இந்த வளாகத்தின் மையமாக அமைந்துள்ளது. நுழைவாயில்களுக்கும் திறந்தவெளிகளுக்கும் செல்லும் இயக்கத்தை வழிநடத்தும் நடைபாதைகள் அதனுடன் இணைந்துள்ளன. இந்த மையத் தற்காப்பு அமைப்புகளைச் சுற்றி நூற்றுக்கணக்கான படிநிலை அமைப்புகள் உள்ளன; அவை வீடுகள், பட்டறைகள், சேமிப்பிடங்கள் ஆகியவற்றின் கலவையாக இருந்திருக்கலாம். மண் அரிப்பும் கால்நடை மேய்ச்சலும் இந்தத் தடயங்களை நீண்டகாலமாக மங்கச் செய்திருந்தன. லேசர் ஆய்வு அந்த மறைப்பை ஊடுருவி, குறிவைத்து அகழாய்வு செய்வதற்கான வரைபடத்தைத் தொல்லியல் ஆய்வாளர்களுக்கு வழங்கியது.

இரண்டு மலை மையங்கள்; தாழ்நிலப் பகுதிகளின் பல நகரங்களைவிடப் பெரிய ஒன்று

இந்த மலைப்பீடத்தில் துகுன்புலாக் மட்டும் தனித்து இல்லை. சில மைல்கள் தொலைவில், சுமார் 30 ஏக்கர் பரப்பளவுள்ள, அளவில் சிறியதாயினும் நன்கு ஒழுங்கமைக்கப்பட்ட நகரமான தஷ்புலாக்கையும் ஆய்வுக் குழு வரைபடமிட்டது. இரண்டு குடியிருப்புகளும் 7,000 அடி உயரத்துக்கு மேல் அமைந்துள்ளன. மத்திய ஆசியாவையும் மத்திய கிழக்கையும் கடந்து வணிகக் குழுக்கள் பொருள்களைக் கொண்டு சென்ற ஆறாம் நூற்றாண்டு முதல் பதினொன்றாம் நூற்றாண்டு வரையிலான காலப்பகுதியில் இவை மக்கள் வாழ்ந்த இடங்களாக இருந்தன. உயரமான கணவாய்கள் வழியாக இந்த இரு மையங்களும் தொழிலாளர்கள், வளங்கள், வழித்தடங்களைப் பகிர்ந்துகொண்டிருக்கலாம்.

உயரத்தைக் கருத்தில் கொண்டால் துகுன்புலாக் எவ்வளவு தனித்துவமானது என்பதை ஒப்பீட்டு ஆய்வு காட்டுகிறது. மத்திய ஆசியா முழுவதிலும் இதே உயரத்தில் இதற்கு இணையான அளவுக்கு வளர்ந்த நகரங்கள் மிகச் சிலவே. வரலாற்றுப் பின்னணியின்படி, இப்பகுதி துருக்கிய அரசுகளின் ஆதிக்கத்தில் இருந்தது; பின்னர் அவற்றின் இடத்தை கரகானியர்கள் பிடித்தனர். சோக்தியப் பின்னணியுடைய வணிகர்கள் இந்த உயர்நிலங்கள் வழியாகச் சென்றிருக்கலாம். அதேவேளை, உள்ளூர் சமூகங்கள் மேய்ச்சல் நிலங்கள், சுரங்கங்கள், தாதுவை வணிகப் பொருள்களாக மாற்றிய உலைகள் ஆகியவற்றை நிர்வகித்தன.

இடைக்கால வரலாற்றுக் குறிப்புகளில் வரும் மார்ஸ்மந்தாதான் துகுன்புலாக்கா?

இடைக்கால அரபு மற்றும் பாரசீக எழுத்தாளர்கள், குளிர்காலத்தில் ஆறுகள் உறைந்துபோகும் மலைநகரமான மார்ஸ்மந்தாவைப் பற்றியும், அங்கு மாதந்தோறும் நடந்த சந்தைகளில் இரும்புப் பொருள்களும் ஆயுதங்களும் விற்பனை செய்யப்பட்டதைப் பற்றியும் எழுதினர். குளிரான உயரமான அமைவிடம் முதல் இரும்புப் பொருளாதாரத்தின் தெளிவான தடயம் வரை, அந்தக் குறிப்புகள் துகுன்புலாக்கின் இடத்துடனும் அங்கு கிடைத்த பொருள்களுடனும் பொருந்துகின்றன. இந்த அடையாளம் உறுதிப்படுத்தப்பட்டால், பட்டுப்பாதை வணிகத்துடன் இணைந்த மிகப் பெரிய மலைநகரங்களில் ஒன்றாக மார்ஸ்மந்தா விளங்கும்.

இந்தக் கருத்துக்கு வலுவான ஆதாரங்கள் இருந்தாலும், இன்னும் உறுதியாக நிரூபிக்கப்படவில்லை. நிர்வாகப் பகுதிகளில் கல்வெட்டுகள் அல்லது முத்திரைகள் கிடைக்கக்கூடும் என்பதால் அடுத்தடுத்த ஆய்வுப் பருவங்களில் அவற்றில் கவனம் செலுத்தப்படும். தேதிகளை மேலும் துல்லியமாக நிர்ணயிக்க நாணயப் புதையல்களும், உற்பத்தியின் அளவை வெளிப்படுத்தக்கூடிய தொழில்துறைப் பகுதிகளும் ஆய்வு செய்யப்படும். கள ஆய்வகங்கள் கசடுகளின் வேதியியல் அமைப்பைப் பகுப்பாய்வு செய்து, தாதுக்கள் எங்கிருந்து பெறப்பட்டன என்பதையும் பட்டறைகள் வழியாக உலோகம் எவ்வாறு இறுதிப் பொருள்களாக மாறியது என்பதையும் கண்டறியும்.

நாடோடிகள், பட்டுப்பாதை குறித்த புரிதலை மறுபரிசீலனை செய்தல்

சமர்கந்து, புகாரா, காஷ்கர் போன்ற பெரிய தாழ்நில நகரங்களின் பங்கைத் தொடக்ககால ஆய்வுகள் வலியுறுத்தின. வணிகக் குழுக்கள் விரைவாகக் கடக்க வேண்டிய தடைகளாக மலைத்தொடர்களைக் கருதின. உஸ்பெகிஸ்தானின் உயர்நிலங்களில் நடைபெறும் புதிய ஆய்வுகள் வேறொரு சித்திரத்தை முன்வைக்கின்றன. பரிமாற்றத்தின் விளிம்பில் மலைப்பகுதி மக்கள் ஒதுங்கி வாழவில்லை. அவர்கள் அத்தியாவசியப் பொருள்களை உற்பத்தி செய்தனர், முக்கியமான கணவாய்களைக் காத்தனர், கால்நடை மேய்ப்போர், சுரங்கத் தொழிலாளர்கள், வணிகர்கள் ஆகியோரை நெருக்கமான பிராந்திய வலையமைப்பில் இணைத்தனர்.

துகுன்புலாக்கில் கிடைத்த பொருள்சார் சான்றுகள், கைவினைஞர்களாகவும் இருந்த கால்நடை மேய்ப்போரை வெளிப்படுத்துகின்றன. மேய்ப்போர் சரிவுகளில் வேகமாக நகரவும், பொதிசுமக்கும் விலங்குகளைச் செலுத்தவும், பருவகால மேய்ச்சல் நிலங்களைப் பயன்படுத்தவும் முடியும். இந்தச் சூழலில் அவர்கள் தாதுப் படிவங்களையும் பயன்படுத்தி, கரி தயாரித்து, சுரங்கத் தொழிலாளர்களாகவும் கொல்லர்களாகவும் பணியாற்றினர். நடமாட்டமும் உள்ளூர் வளங்களும் பொருளாதார வெற்றியைத் தீர்மானிக்கும் பகுதியில் இந்தத் திறன்களின் கலவை பொருத்தமானது. நாடோடி, குடியேறியவர் ஆகியோருக்கு இடையிலான எளிய பிரிவையும் இது மங்கச் செய்கிறது.

அதிகாரத்துக்கும் அன்றாட வாழ்க்கைக்கும் இரும்பு எவ்வளவு முக்கியம்

மத்திய ஆசியாவின் இடைக்கால வாழ்க்கையின் மையத்தில் இரும்புக் கருவிகளும் ஆயுதங்களும் இருந்தன. அம்புமுனைகள், ஈட்டிமுனைகள், கத்திகள் ஆகியவை படைகளுக்கு வழங்கப்பட்டன. குதிரைக் கடிவாளப் பாகங்கள், அங்கவாடிகள், குதிரைக் குளம்புக் கவசங்கள் ஆகியவை குதிரைப்படைகளுக்கும் வணிகக் குழுக்களுக்கும் பயன்பட்டன. கோடரிகள், ஆணிகள், கலப்பை முனைகள், அரிவாள்கள் ஆகியவை விவசாயத்தையும் கட்டுமானத்தையும் முன்னெடுத்தன. இவற்றைப் பெரிய அளவில் உற்பத்தி செய்யக்கூடிய நகரத்துக்குப் பல திசைகளிலிருந்தும் பல கலாசாரங்களைச் சேர்ந்தவர்களிடமிருந்தும் வாடிக்கையாளர்கள் கிடைத்திருப்பார்கள்.

இந்தப் பொருள்கள் தனித்துவமான தொல்லியல் தடயங்களை விட்டுச் செல்கின்றன. உலைகளைச் சுற்றிக் கசடுக் குவியல்கள் வளர்கின்றன. உலோகத்தைச் சுத்தியலால் அடிக்கும்போது உருவாகும் சிறிய இரும்புத் துகள்களான சுத்தியல் செதில்கள் பட்டறைத் தரைகளில் அடுக்குகளாகக் குவியலாம். துகுன்புலாக்கில் விரிந்த கசடுப் படிவங்களுடன் ஆயுதப் பாகங்களும் கருவிகளும் கிடைத்திருப்பது, மலைப் பள்ளத்தாக்குகளைத் தாண்டியும் சென்ற உலோகப் பொருளாதாரத்தை இந்த நகரம் முன்னெடுத்தது என்ற கருத்துக்கு வலு சேர்க்கிறது.

பதினொன்றாம் நூற்றாண்டைச் சுற்றி நகரம் ஏன் வீழ்ச்சியடைந்தது

கதிரியக்கக் கரிமக் காலக் கணிப்புகளும் கள அடுக்கியல் ஆய்வுகளும், பதினொன்றாம் நூற்றாண்டின் முதல் பாதியில் துகுன்புலாக்கிலும் அருகிலுள்ள தஷ்புலாக்கிலும் செயல்பாடுகள் படிப்படியாகக் குறைந்ததைக் காட்டுகின்றன. ஒன்றோடொன்று தொடர்புடைய பல அழுத்தங்கள் இதற்குக் காரணமாக இருந்திருக்கலாம் என ஆய்வாளர்கள் கூறுகின்றனர். அதிக அளவில் கரி தயாரிக்க வேண்டியிருந்ததால் நகரைச் சுற்றியுள்ள காடுகள் குறைந்திருக்கலாம்; உலைகளிலிருந்து வெகுதொலைவுக்குச் சென்று எரிபொருள் சேகரிக்க வேண்டிய நிலையும் ஏற்பட்டிருக்கலாம். பயிரிடும் பருவம் குறைந்ததோ, குளிர்காலம் கடுமையானதோ என்றால் மேய்ச்சல் நிலங்களும் பயணமும் பாதிக்கப்பட்டிருக்கும். அரசியல் பிளவுகள் வணிகக் குழுக்களையும் வாங்குபவர்களையும் வேறு வழிகளுக்குத் திருப்பியிருக்கலாம். புதிய போட்டியாளர்கள் இரும்புப் பொருள் சந்தைகளில் தங்கள் பங்கைப் பெற்றிருக்கலாம்.

பரந்த பிராந்தியத்தில் சுற்றுச்சூழல் மாதிரிகள், மர ஆய்வுகள், குடியிருப்பு ஆய்வுகள் ஆகியவற்றை இணைத்து, தொல்லியல் ஆய்வாளர்கள் இந்தக் கருதுகோள்களைச் சோதிப்பார்கள். காரணம் எதுவாக இருந்தாலும், இந்த மலைத் தொழிலின் வீழ்ச்சி, காலநிலை, அரசியல், வளப் பயன்பாடு ஆகியவற்றில் ஏற்படும் மாற்றங்களுக்கு உயர்நிலப் பொருளாதாரங்கள் எவ்வளவு எளிதில் பாதிக்கப்படக்கூடும் என்பதைக் காட்டுகிறது.

மத்திய ஆசியா முழுவதிலுமுள்ள ஒப்பீடுகள்

கிர்கிஸ்தானின் இசிக் குல் ஏரியில் சமீபத்தில் நடந்த ஆய்வுகள் பயனுள்ள ஒப்பீட்டை வழங்குகின்றன. அங்கு மேற்கொள்ளப்பட்ட நீரடிப் பார்வை ஆய்வுகள், கரையிலிருந்து சிறிது தொலைவில் இப்போது நீரில் மூழ்கியுள்ள இடைக்கால வணிக மையத்தை வரைபடமிட்டுள்ளன. அகழாய்வுகளில் சுட்ட செங்கல் கட்டடங்கள், பெரிய அரைக்கும் கல், மர உத்திரங்கள், மக்காவை நோக்கித் திசையமைந்த அடக்கங்களைக் கொண்ட முஸ்லிம் கல்லறை ஆகியவை பதிவாகின. பதினைந்தாம் நூற்றாண்டில் ஏற்பட்ட வலுவான நிலநடுக்கம் குடியிருப்பைச் சீரழித்ததும், ஏரி நீர்மட்டம் உயர்ந்ததும் அந்த நகரின் வீழ்ச்சிக்குக் காரணமாக இருந்ததாக ஆய்வாளர்கள் கருதுகின்றனர். பீடபூமியில் அமைந்த நகரத்திலிருந்து மாறுபட்டு, ஏரிக்கரையில் செழித்த மற்றொரு வகை மலைப் பட்டுப்பாதை மையத்தை இந்தக் கண்டுபிடிப்பு எடுத்துக்காட்டுகிறது.

பட்டுப்பாதை உண்மையில் எவ்வளவு பன்முகத்தன்மை கொண்டது என்பதை இந்த இரண்டு நிகழ்வுகளும் காட்டுகின்றன. மலை வழித்தடங்களில் சந்தைகளுக்கான திறந்தவெளிகள், இரும்பு மற்றும் மட்பாண்டப் பட்டறைகள், சமய மையங்கள், வணிகக் குழுக்களுக்கான வழிநிலையங்கள் ஆகியவை இருந்தன. சில நகரங்கள் சுற்றுச்சூழல் அதிர்ச்சிகளால் வீழ்ந்தன; மற்றவை அரசியல் மாற்றங்களாலோ வளங்கள் குறைந்ததாலோ வீழ்ந்தன. தரையிலிருந்து பார்க்கும்போது நுட்பமாகத் தெரியும் பல தடயங்கள், லிடார் ஸ்கேன்களிலும் நீரடிப் பார்வை ஆய்வுகளிலும் தெளிவாக வெளிப்படுகின்றன.

ஆய்வின் அடுத்தகட்டம்

துகுன்புலாக்கில் நிர்வாக மாவட்டங்கள், கைவினைப் பகுதிகள், குடியிருப்புப் பகுதிகள் எனப் பல இடங்களில் அகழாய்வை விரிவுபடுத்த ஆய்வுக் குழு திட்டமிட்டுள்ளது. பூக்கள், கசடுகள், தயாரிக்கப்பட்ட பொருள்கள் ஆகியவற்றின் விரிவான உலோகவியல் ஆய்வு, கைவினைஞர்கள் எஃகு தயாரித்தார்களா அல்லது முக்கியமாகக் குறைந்த கரிம உள்ளடக்கம் கொண்ட இரும்பைத் தயாரித்தார்களா, கத்திகளை எவ்வாறு பதப்படுத்தி இறுதிவடிவம் கொடுத்தார்கள் என்பதையும் தெளிவுபடுத்தும். புவித்தொல்லியல் மாதிரி சேகரிப்பு, கரி தயாரிக்கப் பயன்படுத்தப்பட்ட வனப்பகுதிகள் முதல் உலைகளுக்கு தாதுவை வழங்கிய குவாரிகள் வரை பழங்கால நிலப்பரப்பை மீண்டும் உருவாக்க உதவும்.

உஸ்பெகிஸ்தானின் உயர்நிலப் பகுதிகளில் பிற உயரமான குடியிருப்புகள் உள்ளனவா எனப் பிராந்திய ஆய்வுகள் தேடும். வணிகக் குழுப் பாதைகளால் இணைக்கப்பட்ட கூடுதல் நகரங்கள் கண்டறியப்பட்டால், இந்த மலைப் பகுதி தனித்தனி புறக்காவல் நிலையங்களாக அல்லாமல் தொடர்ச்சியான நகர்ப்புற மண்டலமாக வெளிப்படும். உஸ்பெக் நிறுவனங்களுடனான பயிற்சியும் ஒத்துழைப்பும் முக்கியத்துவம் பெறும். தற்போது இயற்கைக் கூறுகளுக்கு வெளிப்பட்டுள்ள மதில்கள், கோபுரங்கள், படிநிலை மேடைகள் ஆகியவற்றைப் பாதுகாப்பதிலும் கவனம் செலுத்தப்படும்.

முக்கிய அம்சங்கள்

• உஸ்பெகிஸ்தான் மலைப்பகுதியில் ஆறாம் நூற்றாண்டு முதல் பதினொன்றாம் நூற்றாண்டு வரை மக்கள் வாழ்ந்த, 300 ஏக்கர் பரப்பளவுள்ள துகுன்புலாக் நகரத்தைத் தொல்லியல் ஆய்வாளர்கள் வரைபடமிட்டனர்.
• தொழில்துறைச் சூளைகள், இரும்புக் கசடுகள், இரும்புச் செறிவு கொண்ட பாறைகள் ஆகியவை அந்த இடம் முழுவதும் பெரிய அளவில் உலோக வேலைப்பாடு நடைபெற்றதைக் காட்டுகின்றன.
• ஆளில்லா விமான லிடார் ஆய்வு நான்கு நகர்ப்புறப் பகுதிகள், தற்காப்பு அமைப்புகள், நடைபாதைகள், நூற்றுக்கணக்கான படிநிலை அமைப்புகள் ஆகியவற்றை வெளிப்படுத்தியது.
• கண்டெடுக்கப்பட்டவற்றில் இரும்பு ஆயுதங்களும் கருவிகளும், நாணயங்களும், குதிரையுடன் புதைக்கப்பட்ட துருக்கிய வீரரின் கல்லறையும் அடங்கும்.
• இரும்புப் பொருள்களுக்கும் வழக்கமான வணிகச் சந்தைகளுக்கும் பெயர்பெற்ற குளிரான மலைநகரமாக இடைக்கால நூல்களில் விவரிக்கப்படும் மார்ஸ்மந்தாவாகத் துகுன்புலாக் இருக்கலாம் என ஆய்வாளர்கள் கூறுகின்றனர்.
• மத்திய ஆசியா முழுவதும் உள்ள பட்டுப்பாதைச் சந்தைகளுக்கு ஆயுதங்கள், கருவிகள், பொருத்துக் கூறுகள் ஆகியவற்றைத் துகுன்புலாக் வழங்கியிருக்கலாம்.
• சுற்றுச்சூழல் நெருக்கடி, அரசியல் மாற்றங்கள் அல்லது புதிய போட்டி ஆகியவற்றுடன் தொடர்புடைய காரணங்களால் பதினொன்றாம் நூற்றாண்டின் தொடக்கத்தில் அங்கு செயல்பாடுகள் குறைந்தன.
• கிர்கிஸ்தானின் இசிக் குல் ஏரியில் மூழ்கியுள்ள இடைக்கால வணிக மையம், மலைப் பட்டுப்பாதை நகர வாழ்க்கையையும் அதன் பல்வேறு முடிவுகளையும் ஒப்பிடுவதற்கான பிராந்தியச் சான்றாக விளங்குகிறது.