பண்பாட்டுப் பாரம்பரிய மோதல்: பதற்றம் அதிகரிக்கும் நிலையில் அங்கோர் வாட்டைப் போலக் கோயில் அமைத்ததாக தாய்லாந்து மீது கம்போடியா குற்றச்சாட்டு

அறிமுகம்: தாய்லாந்து-கம்போடியா மோதலில் புதிய முனை

தாய்லாந்துக்கும் கம்போடியாவுக்கும் இடையிலான எல்லைப் பதற்றம் அதிகரித்து வரும் நிலையில், இப்போது பண்பாட்டுப் பாரம்பரியம் தொடர்பாகப் புதிய சர்ச்சை வெடித்துள்ளது. தாய்லாந்தின் வடகிழக்குப் பகுதியில் உள்ள புரி ராம் மாகாணத்தில், வாட் பூ மான் ஃபா என்ற புதிய கோயில் வளாகத்தைக் கட்டும்போது, தங்களின் புகழ்பெற்ற அங்கோர் வாட் கோயிலின் வடிவமைப்பைத் தாய்லாந்து நகலெடுத்துள்ளதாகக் கம்போடியா முறையாகக் குற்றஞ்சாட்டியுள்ளது. 2020ஆம் ஆண்டு முதல் நீடித்துவரும் இந்தப் பிரச்சினை இப்போது தேசிய அளவுக்கு உயர்ந்து, பண்பாட்டு அடையாளம், சர்வதேசச் சட்டம், பிராந்திய அரசியல் ஆகியவற்றுடன் பின்னிப் பிணைந்துள்ளது.

அங்கோர் வாட்: கம்போடிய அடையாளத்தின் சின்னம்

கம்போடியாவின் சீம் ரீப் பகுதியில் அமைந்துள்ள அங்கோர் வாட், யுனெஸ்கோ உலகப் பாரம்பரியத் தளம் மட்டுமல்ல; கெமர் நாகரிகம் மற்றும் தேசியப் பெருமையின் வலுவான சின்னமாகவும் திகழ்கிறது. 12ஆம் நூற்றாண்டின் தொடக்கத்தில் இரண்டாம் சூரியவர்மன் மன்னரால் கட்டப்பட்ட இந்தக் கோயில் வளாகம், முதலில் இந்துக் கடவுளான விஷ்ணுவுக்காக அமைக்கப்பட்டது; பின்னர் புத்த சமயத் தலமாக மாறியது. நுணுக்கமான கல் சிற்பங்களும் பிரம்மாண்டமான அளவும் இதை உலகின் மிகவும் போற்றப்படும் சமய நினைவுச் சின்னங்களில் ஒன்றாக்கியுள்ளன. கம்போடியாவின் தேசியக் கொடியிலும் இது இடம்பெற்றுள்ளது.

கம்போடிய மக்களைப் பொறுத்தவரை, அங்கோர் வாட் ஓர் கட்டடக்கலை அதிசயத்தைவிட மேலானது; பல நூற்றாண்டு வரலாறு, ஆன்மிகப் பக்தி, பண்பாட்டுச் சாதனை ஆகியவற்றைப் பிரதிபலிக்கும் நாட்டின் ஆன்மாவாகும். உலகப் பாரம்பரியத் தளம் என்ற அதன் தகுதி, அதன் உலகளாவிய மதிப்பையும் அதன் தனித்தன்மையைப் பாதுகாக்க அனைத்து நாடுகளுக்கும் உள்ள பொறுப்பையும் வலியுறுத்துகிறது.

சர்ச்சை: வாட் பூ மான் ஃபா மற்றும் சிஹானகோன் வளாகம்

தற்போதைய சர்ச்சை, கம்போடிய எல்லைக்கு அருகிலுள்ள தாய்லாந்தின் புரி ராம் மாகாணத்தில், 32 ஹெக்டேர் பரப்பளவில் அமைந்துள்ள வாட் பூ மான் ஃபா வளாகத்துக்குள் இருக்கும் சிஹானகோன் கோயில் வளாகத்தை மையமாகக் கொண்டுள்ளது. 2020ஆம் ஆண்டு தொடங்கிய கட்டுமானத்துக்கான செலவு 100 மில்லியன் பாட் (சுமார் 3 மில்லியன் அமெரிக்க டாலர்) எனத் தெரிவிக்கப்பட்டது. பண்பாடு மற்றும் நுண்கலைத் துறை அமைச்சர் ஃபோயுங் சக்கோனா தலைமையிலான கம்போடிய அதிகாரிகள், இத்திட்டத்தை “கம்போடியாவின் தேசிய அடையாளம் மற்றும் பண்பாட்டு ஆன்மா மீதான வெளிப்படையான அத்துமீறல்” என்று கண்டித்துள்ளனர்.

வரலாற்றுத் தளங்களைப் பாதுகாப்பது குறித்த தேசியக் கூட்டத்தில் பேசிய சக்கோனா, அங்கோர் வாட்டின் கட்டடக்கலை வடிவமைப்பை அப்படியே மீண்டும் உருவாக்குவது, “அங்கோர் வாட்டின் தனித்துவமான உலகளாவிய மதிப்பையும் உண்மைத்தன்மையையும் குலைக்கிறது” என்று வாதிட்டார். இந்தத் திட்டம், தாய்லாந்தும் கம்போடியாவும் கையெழுத்திட்டுள்ள 1972ஆம் ஆண்டு யுனெஸ்கோ உலகப் பாரம்பரிய உடன்படிக்கையையும் மீறுவதாக அவர் மேலும் கூறினார். அந்த உடன்படிக்கையின்படி, உறுப்பு நாடுகள் பண்பாட்டுப் பாரம்பரியத் தளங்களின் இறையாண்மையை மதிக்க வேண்டும்; அவற்றின் மதிப்பு அல்லது உண்மைத்தன்மைக்குப் பாதிப்பு ஏற்படுத்தக்கூடிய செயல்களைத் தவிர்க்க வேண்டும்.

தாய்லாந்தின் பதில்: பகிரப்பட்ட பாரம்பரியமா, பண்பாட்டுக் கையகப்படுத்தலா?

தாய்லாந்து அதிகாரிகளும் வாட் பூ மான் ஃபாவை வடிவமைத்த தலைமைத் துறவியும் திருட்டுப் படைப்பு என்ற குற்றச்சாட்டை நிராகரித்துள்ளனர். பழங்கால கெமர் கலை வடிவங்களால் ஈர்க்கப்பட்டிருந்தாலும், கோயிலின் வடிவமைப்பு அங்கோர் வாட்டின் துல்லியமான நகல் அல்ல என்றும், அப்பகுதியின் பகிரப்பட்ட கட்டடக்கலை வரலாற்றைப் பிரதிபலிக்கிறது என்றும் அவர்கள் வாதிடுகின்றனர். தலைமைத் துறவியான சோம்சாக் சுங்வராஜிட்டோ, இந்தக் கோயில் புத்த மரபுகளைக் கொண்டாடுவதாகவும், கம்போடியத் தளத்தை நேரடியாகப் பின்பற்றவில்லை என்றும் கூறுகிறார்.

தாய்லாந்தின் வடகிழக்குப் பகுதியான இசான் முழுவதும் இதேபோன்ற கட்டடக்கலைப் பாணிகளைக் காணலாம் என்றும், அப்பகுதிக்கு கெமர் பேரரசுடன் ஆழமான வரலாற்றுத் தொடர்புகள் உள்ளன என்றும் உள்ளூர் பண்பாட்டு அதிகாரி கட்டியா சைமானீ 2021ஆம் ஆண்டு தி கார்டியனிடம் தெரிவித்தார். 2021ஆம் ஆண்டு வெளியான கம்போடிய செய்திக்குறிப்பில்கூட, இந்த வளாகம் அங்கோர் வாட் அல்லது வேறு எந்தக் கம்போடியக் கோயிலின் நேரடி நகலும் அல்ல என்று ஒப்புக்கொள்ளப்பட்டது.

பொதுமக்களின் எதிர்வினையும் தேசியவாத உணர்வும்

இரு நாடுகளிலும் சமூக ஊடகங்களிலும் பொது விவாதங்களிலும் இந்தச் சர்ச்சை கடுமையான வாதப்பிரதிவாதங்களைத் தூண்டியுள்ளது. கம்போடியாவில், தாய்லாந்தின் கோயில் தங்கள் தேசியப் பாரம்பரியத்தை அவமதிப்பதாகப் பலர் கருதுகின்றனர்; சிலர் யுனெஸ்கோ தலையிட வேண்டும் என்றும் கோருகின்றனர். கம்போடியாவின் ராயல் அகாடமியைச் சேர்ந்த தொல்லியல் ஆய்வாளர் துய் சாந்தோர்ன், முறையான புகார் அளிக்குமாறு அரசை வலியுறுத்தி இவ்வாறு கூறினார்:

அளவுக்கு மீறிய போற்றுதலால், தாய்லாந்து இந்த வடிவமைப்பையும் பாணியையும் நகலெடுத்து தனது சொந்த நிலத்தில் கட்டியுள்ளது; இது சர்வதேசச் சட்டத்தை மீறுகிறது. இது படைப்பாற்றலுக்கும் புதுமைக்கும் இழுக்காக உள்ளது. அவர்கள் தங்களுக்கென ஒரு தனித்துவமான படைப்பை உருவாக்க வேண்டும்.

தாய்லாந்தில் எதிர்வினைகள் கலவையாக உள்ளன. இரு நாடுகளுக்கும் இடையே வரலாற்று ரீதியாகத் தொடர்புகள் இருந்ததால், கெமர் கலை தங்களின் சொந்தப் பண்பாட்டுப் பாரம்பரியத்தின் ஒருங்கிணைந்த பகுதி என்று சில தாய்லாந்து மக்கள் வாதிடுகின்றனர். எல்லைப் பிரச்சினைகள் தொடர்ந்து வரும் சூழலில், கம்போடியா மிகையாக எதிர்வினையாற்றுவதாகவோ அரசியல் ஆதாயத்துக்காக இப்பிரச்சினையைப் பயன்படுத்துவதாகவோ மற்றவர்கள் கருதுகின்றனர்.

வரலாற்றுப் பின்னணி: போட்டியும் பகிரப்பட்ட பாரம்பரியமும்

தற்போதைய சர்ச்சையின் வேர்கள் ஆழமானவை. எல்லைகள் மாறியமை, போர்கள், பண்பாட்டுப் பரிமாற்றம் ஆகியவற்றால் குறிக்கப்பட்ட நீண்டதும் சிக்கலானதுமான வரலாற்றைத் தாய்லாந்தும் கம்போடியாவும் பகிர்ந்துகொள்கின்றன. 9ஆம் நூற்றாண்டு முதல் 15ஆம் நூற்றாண்டு வரை செழித்த கெமர் பேரரசு, ஒரு காலத்தில் இன்றைய தாய்லாந்து, லாவோஸ், வியட்நாம் ஆகிய நாடுகளின் பெரும் பகுதிகளை உள்ளடக்கியிருந்தது. இன்று தாய்லாந்தில் காணப்படும் பல பழங்காலக் கோயில்களும் கட்டடக்கலைப் பாணிகளும் அந்தக் காலத்தின் நேரடி மரபுச் சின்னங்களாகும்.

ஆனால், இந்தப் பகிரப்பட்ட பாரம்பரியம் ஒத்துழைப்பைவிட மோதலுக்கே பல நேரங்களில் காரணமாகியுள்ளது. பண்பாட்டுச் சின்னங்களின் உரிமை மற்றும் விளக்கம் குறித்த சர்ச்சைகள் மீண்டும் மீண்டும் வெடித்துள்ளன; சில சமயங்களில் அவை வன்முறையிலும் முடிந்துள்ளன. 2003ஆம் ஆண்டு அங்கோர் வாட் தொடர்பாகக் கூறப்பட்டதாகச் சொல்லப்பட்ட கருத்துகளால் புனோம் பென்னில் கலவரம் வெடித்தது; அதில் தாய்லாந்துத் தூதரகமும் தாய்லாந்து நிறுவனங்களும் அழிக்கப்பட்டன. எல்லையில் அமைந்துள்ள மற்றொரு பழங்காலக் கெமர் தளமான பிரியா விஹியர் கோயில், உயிரிழப்புகளை ஏற்படுத்திய மோதல்களுக்கும் சர்வதேசச் சட்டப் போராட்டங்களுக்கும் உட்பட்டது. இறுதியில் சர்வதேச நீதிமன்றம் அந்தக் கோயிலை கம்போடியாவுக்குச் சொந்தமானதாகத் தீர்ப்பளித்தது.

சர்வதேசச் சட்டமும் யுனெஸ்கோ உடன்படிக்கையும்

கம்போடியாவின் வாதத்தில் 1972ஆம் ஆண்டு யுனெஸ்கோ உலகப் பாரம்பரிய உடன்படிக்கை முக்கிய இடம் வகிக்கிறது. உறுப்பு நாடுகள் தங்களது எல்லைக்குள் உள்ள பண்பாட்டு மற்றும் இயற்கைப் பாரம்பரியத்தைப் பாதுகாக்கவும், பிற நாடுகளின் பாரம்பரியத் தளங்களின் இறையாண்மையை மதிக்கவும் இந்த உடன்படிக்கை கடமை விதிக்கிறது. பிற உறுப்பு நாடுகளின் பாரம்பரியத்துக்குச் சேதம் விளைவிக்கக்கூடிய திட்டமிட்ட செயல்களை 6ஆம் பிரிவு குறிப்பாகத் தடை செய்கிறது.

அங்கோர் வாட்டை நெருக்கமாக ஒத்த கோயிலைக் கம்போடியாவின் அனுமதியின்றிக் கட்டுவது இந்தக் கொள்கைகளை மீறுவதாகக் கம்போடியா வாதிடுகிறது. இதற்கு முன்பும் இதேபோன்ற திட்டங்களுக்கு கம்போடிய அரசு எதிர்ப்புத் தெரிவித்துள்ளது. இந்தியாவில் அங்கோர் வாட்டின் நகலை உருவாக்க முன்மொழியப்பட்ட திட்டமும் அவற்றில் ஒன்று; அரசதந்திரத் தலையீட்டைத் தொடர்ந்து அந்தத் திட்டம் கைவிடப்பட்டது.

இருப்பினும், கட்டடக்கலைத் தூண்டுதலுக்கும் நேரடி நகலெடுப்புக்கும் இடையிலான வழக்குகளில் சர்வதேசச் சட்டத்தைப் பயன்படுத்துவது சிக்கலானது. யுனெஸ்கோ சர்ச்சைகளில் மத்தியஸ்தம் செய்து பரிந்துரைகளை வழங்கினாலும், அவற்றைச் செயல்படுத்துவது உறுப்பு நாடுகளின் ஒத்துழைப்பையும் நல்லெண்ணத்தையும் சார்ந்துள்ளது.

பண்பாட்டுக் கையகப்படுத்தல் குறித்த தொடர்ச்சியான குற்றச்சாட்டுகள்

கம்போடியப் பண்பாட்டுப் பாரம்பரியத்தைக் கையகப்படுத்தியதாகத் தாய்லாந்து குற்றஞ்சாட்டப்படுவது இது முதல்முறை அல்ல. தற்போதைய கோயில் சர்ச்சையைத் தவிர, தாய்லாந்துத் திரைப்படங்களில் அங்கோர் வாட்டின் உருவத்தைப் பயன்படுத்தியது, விடுதிகள் மற்றும் சுற்றுலாத் தலங்களின் வடிவமைப்பு ஆகியவை தொடர்பாகவும் சர்ச்சைகள் எழுந்துள்ளன. உதாரணமாக, தாய்லாந்தின் கோ பங்கானில் உள்ள ஒரு விடுதியின் அங்கோர் வாட் பாணிக் கட்டடக்கலை கடும் எதிர்ப்பைத் தூண்டியது. இதையடுத்து, அதன் கம்போடிய உரிமையாளர் மன்னிப்புக் கேட்டதுடன், மரியாதை செலுத்துவதற்கும் கையகப்படுத்துவதற்கும் இடையிலான எல்லை குறித்து விவாதம் எழுந்தது.

இதுபோன்ற சம்பவங்கள் பெரும்பாலும் தேசியவாத உணர்வுகளைத் தூண்டி, இணையத்தில் “விசைப்பலகைப் போர்களுக்கு” வழிவகுக்கின்றன; இரு தரப்பினரும் ஒருவரையொருவர் பண்பாட்டுத் திருட்டு அல்லது வரலாற்றைத் திரித்துக் கூறுவதாகக் குற்றஞ்சாட்டுகின்றனர். ஆழமாக வேரூன்றிய வரலாற்றுக் கசப்புணர்வுகளால் இந்தச் சர்ச்சைகள் தூண்டப்படுகின்றன; சமூக ஊடகங்கள் அவற்றை மேலும் தீவிரப்படுத்துவதால் நல்லிணக்கம் கடினமாகிறது.

விரிவான தாக்கம்: தேசியவாதம், அரசியல், பொருளாதாரப் பாதிப்பு

அங்கோர் வாட்டின் வடிவமைப்பு தொடர்பான பண்பாட்டுச் சர்ச்சை, அரசியல் மற்றும் ராணுவப் பதற்றம் அதிகரித்துள்ள பின்னணியில் நடைபெறுகிறது. 2024 மே மாதத்தில் எல்லை மோதலில் கம்போடிய வீரர் ஒருவர் கொல்லப்பட்டார். இதையடுத்து இரு தரப்பும் பதிலடி நடவடிக்கைகளை மேற்கொண்டன: தாய்லாந்து எல்லை தாண்டிய பயணத்துக்கு கட்டுப்பாடுகளை விதித்தது; கம்போடியா சில தாய்லாந்துப் பொருள்களின் இறக்குமதியையும் பொழுதுபோக்கு நிகழ்ச்சிகளையும் தடை செய்தது. பல எல்லைக் கடப்பிடங்கள் மூடப்பட்டதால் வர்த்தகமும் சுற்றுலாவும் பாதிக்கப்பட்டுள்ளன.

இந்த நடவடிக்கைகள் குறிப்பிடத்தக்க பொருளாதார விளைவுகளை ஏற்படுத்துகின்றன. கம்போடியாவுக்கு வெளிநாட்டு சுற்றுலாப் பயணிகளை அதிகம் அனுப்பும் நாடு தாய்லாந்து. தாய்லாந்துப் பயணிகளின் எண்ணிக்கை திடீரெனக் குறைந்திருப்பது, சுற்றுலாவைச் சார்ந்துள்ள கம்போடியப் பொருளாதாரத்தை அச்சுறுத்துகிறது. இரு தரப்பிலும் எல்லை வணிகர்களும் வர்த்தகர்களும் பாதிக்கப்படுகின்றனர்; தாய்லாந்தில் உள்ள லட்சக்கணக்கான கம்போடியப் புலம்பெயர் தொழிலாளர்களின் எதிர்காலமும் கேள்விக்குறியாகியுள்ளது.

தேசியவாதப் பேச்சுகளும் தீவிரமடைந்துள்ளன. இரு நாடுகளிலும் உள்ள அரசியல் அணிகள் ஆதரவைத் திரட்டவோ எதிரிகளைப் பலவீனப்படுத்தவோ இந்தச் சர்ச்சையைப் பயன்படுத்துகின்றன. தாய்லாந்தில், கம்போடியாவிடம் அரசு அளவுக்கு அதிகமாக இணங்குவதாக விமர்சகர்கள் குற்றஞ்சாட்டுகின்றனர்; கம்போடியத் தலைவர்கள் தங்கள் நாட்டின் இறையாண்மையையும் பண்பாட்டுப் பெருமையையும் வலியுறுத்துகின்றனர்.

கொள்ளையடிக்கப்பட்ட பாரம்பரியம்: கம்போடியப் பண்பாட்டுத் திருட்டின் உலகளாவிய பரிமாணம்

கட்டடக்கலைப் பின்பற்றுதல் குறித்த விவாதம், கம்போடியப் பண்பாட்டுப் பாரம்பரியத்தைப் பாதுகாத்து மீட்டெடுப்பதற்கான விரிவான போராட்டத்தின் ஒரு பகுதியாகும். பல தசாப்தங்களாகக் கம்போடியக் கோயில்கள் கொள்ளையடிக்கப்பட்டு வருகின்றன; ஆயிரக்கணக்கான கலைப்பொருள்கள் வெளிநாடுகளுக்குக் கடத்தப்பட்டு, தனியார் சேகரிப்பாளர்களுக்கும் பெரிய அருங்காட்சியகங்களுக்கும் விற்கப்பட்டுள்ளன. இந்தச் சட்டவிரோத வணிகத்தில் மிகவும் பிரபலமற்ற நபர், தாய்லாந்தைத் தளமாகக் கொண்டிருந்த பிரிட்டிஷ் வியாபாரியான டக்ளஸ் லாட்ச்ஃபோர்டு. இவர் ஏராளமான கெமர் பழங்காலப் பொருள்களைச் சேகரித்து விற்பனை செய்தார்.

1970கள் முதல் 2010கள் வரை நீடித்த லாட்ச்ஃபோர்டின் நடவடிக்கைகளுக்கு, கம்போடியாவில் நிலவிய அரசியல் நிலையற்ற தன்மை, போர், வறுமை ஆகியவை வழிவகுத்தன. கொள்ளையர்கள், பெரும்பாலும் முன்னாள் வீரர்கள் அல்லது கிராம மக்கள், கோயில் தளங்களிலிருந்து சிலைகளையும் நினைவுப் பொருள்களையும் வெடிபொருள்களைப் பயன்படுத்தி அகற்றி, எல்லை தாண்டிக் கடத்தினர். பின்னர் லாட்ச்ஃபோர்டும் அவருடன் தொடர்புடையவர்களும் அந்தப் பொக்கிஷங்களை உலகெங்கிலும் உள்ள வாங்குபவர்களுக்கு விற்றனர்; அவற்றின் பிறப்பிடத்தை மறைக்கப் போலி ஆவணங்களையும் பெரும்பாலும் பயன்படுத்தினர்.

சமீபத்திய ஆண்டுகளில், சர்வதேசப் புலனாய்வாளர்களின் உதவியுடன் கம்போடிய அதிகாரிகள் திருடப்பட்ட கலைப்பொருள்களைக் கண்டறிந்து மீட்டுத் தாயகம் கொண்டுவருவதில் குறிப்பிடத்தக்க முன்னேற்றம் கண்டுள்ளனர். நியூயார்க்கில் உள்ள மெட்ரோபாலிடன் கலை அருங்காட்சியகம் போன்ற அருங்காட்சியகங்களிலிருந்தும் தனியார் சேகரிப்புகளிலிருந்தும் முக்கியப் பொருள்கள் திரும்பப் பெறப்பட்டுள்ளன. எனினும், கொள்ளையடிக்கப்பட்ட பல பொருள்கள் இன்னும் கணக்கில் வரவில்லை; அவற்றை மீட்கும் நடவடிக்கை மெதுவாக நடைபெறுவதுடன், சட்ட மற்றும் அரசதந்திரச் சவால்களும் நிறைந்துள்ளது.

நிபுணர்களின் பார்வை: பண்பாட்டு உரிமையின் முக்கியத்துவம்

பண்பாட்டுப் பாரம்பரியம் என்பது வெறும் பொருள்சார் கலைப்பொருள்கள் அல்லது கட்டடக்கலைப் பாணிகள் மட்டுமல்ல; அது அடையாளம், நினைவு, தங்கள் சொந்த வரலாற்றை வரையறுத்துப் பாதுகாக்க சமூகங்களுக்கு உள்ள உரிமை ஆகியவற்றையும் குறிக்கிறது என நிபுணர்கள் வலியுறுத்துகின்றனர். திருடப்பட்ட பாரம்பரியத்தை மீட்கவும், மேலும் கையகப்படுத்தப்படுவதைத் தடுக்கவும் நடைபெறும் இயக்கத்தில் கம்போடியாவின் பண்பாடு மற்றும் நுண்கலைத் துறை அமைச்சர் ஃபோயுங் சக்கோனா முன்னணிக் குரலாக இருந்து வருகிறார்:

இந்தப் பொருள்கள் வெறும் அலங்காரப் பொருள்கள் அல்ல; அவற்றுக்கு ஆன்மா உண்டு, அவை உயிர்களாகக் கருதப்படுகின்றன. அவை நமது கோயில்களுக்கும் நாட்டுக்கும் ஏற்படுத்திய இழப்பை அளவிடுவது கடினம்; அவற்றை இழந்தது நமது முன்னோர்களின் ஆன்மாக்களை இழந்ததைப் போன்றது.

அதேவேளை, பல நூற்றாண்டுகளாகப் பகிரப்பட்ட வரலாறும் இடம்பெயர்வும் நிலவிய பகுதிகளில் பண்பாட்டு உரிமையின் எல்லைகள் பெரும்பாலும் தெளிவற்றதாக இருப்பதாகச் சில ஆய்வாளர்கள் குறிப்பிடுகின்றனர். கெமர் பேரரசின் செல்வாக்கு தென்கிழக்காசியாவின் பெரும் பகுதி வரை விரிந்திருந்தது; அதன் கலை மரபு பல நாடுகளில் காணப்படுகிறது. தேசிய அடையாளத்துக்கு மதிப்பளிப்பதையும் பகிரப்பட்ட பாரம்பரியத்தை அங்கீகரிப்பதையும் சமநிலைப்படுத்துவதே சவாலாகும்.

தீர்வுக்கான வழிகள்: பேச்சுவார்த்தையும் ஒத்துழைப்பும்

தற்போதைய சர்ச்சை தேசியவாத உணர்வுகளைத் தூண்டியுள்ளபோதிலும், நிதானத்தையும் பேச்சுவார்த்தையையும் வலியுறுத்தும் குரல்கள் எழுந்துள்ளன. தாய்லாந்தும் கம்போடியாவும் யுனெஸ்கோவின் உறுப்பு நாடுகள்; பாரம்பரியம் தொடர்பான விவகாரங்களில் இருதரப்பு மற்றும் பலதரப்பு ஒத்துழைப்புக்கான வழிமுறைகளும் அவற்றிடம் உள்ளன. பகிரப்பட்ட பண்பாட்டுத் தளங்களை ஆவணப்படுத்தவும், பாதுகாக்கவும், அவற்றின் சிறப்பை வெளிப்படுத்தவும் இணைந்து செயல்படுவது பதற்றத்தைத் தணித்து பரஸ்பரப் புரிதலை வளர்க்க உதவும் என நிபுணர்கள் தெரிவிக்கின்றனர்.

குற்றச்சாட்டுகளிலும் சட்டப் போராட்டங்களிலும் கவனம் செலுத்துவதற்குப் பதிலாக, இரு நாடுகளும் தங்களின் பின்னிப் பிணைந்த வரலாற்றை எடுத்துக்காட்டும் கல்வித் திட்டங்கள், பண்பாட்டுப் பரிமாற்றங்கள், சுற்றுலா முயற்சிகள் ஆகியவற்றில் இணைந்து செயல்படலாம் என்று சிலர் முன்மொழிகின்றனர். இதற்கு அரசியல் உறுதியும், உரிமை மற்றும் கையகப்படுத்தல் குறித்த வெற்றி-தோல்வி அணுகுமுறைகளைக் கடந்து செல்லும் அர்ப்பணிப்பும் தேவை.

சுருக்கம்

• அங்கோர் வாட்டை ஒத்த கோயில் வளாகத்துடன் தாய்லாந்தில் வாட் பூ மான் ஃபா கட்டப்படுவது, கம்போடியாவுடன் பெரும் பண்பாட்டுச் சர்ச்சையை ஏற்படுத்தியுள்ளது.
• பண்பாட்டுச் சுதந்திரத்தையும் யுனெஸ்கோ உலகப் பாரம்பரிய உடன்படிக்கையையும் தாய்லாந்து மீறியுள்ளதாகக் கம்போடியா குற்றஞ்சாட்டுகிறது; திட்டமிட்டு நகலெடுத்ததாகக் கூறப்படுவதைத் தாய்லாந்து அதிகாரிகள் மறுக்கின்றனர்.
• இரு நாடுகளுக்கும் இடையிலான நீண்டகாலப் போட்டி, பகிரப்பட்ட பாரம்பரியம், பண்பாட்டுச் சின்னங்கள் குறித்த சர்ச்சைகள் ஆகியவற்றில் இந்த விவகாரத்தின் வேர்கள் உள்ளன.
• தேசியவாத உணர்வும் அரசியல் பதற்றமும் தீவிரமடைந்துள்ளன; இதனால் இரு நாடுகளிலும் பொருளாதார மற்றும் சமூக விளைவுகள் ஏற்பட்டுள்ளன.
• கொள்ளை, கையகப்படுத்தல், சட்டவிரோத வணிகம் ஆகியவற்றிலிருந்து கம்போடியப் பாரம்பரியத்தைப் பாதுகாப்பதற்கான விரிவான போராட்டத்தின் ஒரு பகுதியாகவும் இந்தப் பிரச்சினை உள்ளது.
• தீர்வுக்கான வழிகளாகப் பேச்சுவார்த்தை, ஒத்துழைப்பு, தேசிய அடையாளம் மற்றும் பகிரப்பட்ட வரலாறு ஆகிய இரண்டுக்கும் மதிப்பளித்தல் ஆகியவற்றை நிபுணர்கள் வலியுறுத்துகின்றனர்.