பாலஸ்தீன ஆதரவு நிலைப்பாட்டுக்குச் சோதனை: இஸ்ரேலுடன் தொடர்புடைய நிறுவனத்துக்கு புவிவெப்ப ஒப்பந்தம் வழங்கிய இந்தோனேசியா

பவள முக்கோணத்தில் ஒரு முரண்பாடு

பாலஸ்தீனர்களின் சுயநிர்ணய உரிமைக்கு உரத்த ஆதரவு தெரிவிக்கும் இந்தோனேசியா, புதுப்பிக்கத்தக்க எரிசக்தி முதலீட்டை நாடும் அதேவேளையில், இஸ்ரேலில் ஆழமான செயல்பாட்டு வேர்களைக் கொண்ட நிறுவனத்துக்கு முக்கியமான புவிவெப்பச் சலுகையை வழங்கியுள்ளது. இதையடுத்து, அந்த முரண்பாடு வெளிப்படையாகத் தெரிகிறது; மேலும், இந்நடவடிக்கைக்குப் பின்னர் இந்தோனேசியா கடும் கண்காணிப்புக்கு உள்ளாகியுள்ளது. வடக்கு மலுக்கு மாகாணத்தின் மேற்கு ஹல்மஹேராவில் உள்ள தெலாகா ரானு புவிவெப்பப் பணிப்பகுதி ஏலத்தில் PT Ormat Geothermal Indonesia வெற்றிபெற்றதாக, எரிசக்தி மற்றும் கனிம வள அமைச்சகம் 2026 ஜனவரி 8ஆம் தேதி ஆணை எண் 8.K/EK.04/MEM.E/2026 மூலம் அறிவித்தது. நான்கு நாட்களுக்குப் பின்னர் பொதுவெளியில் வெளியிடப்பட்ட இந்த அறிவிப்பு, படிம எரிபொருளிலிருந்து விலகுவதற்கான இந்தோனேசியாவின் மாற்றத்தில் முக்கியப் பங்கு வகிப்பதாக அதிகாரிகள் கூறும் திட்டத்தை ஆராய்ந்து மேம்படுத்தும் உரிமையை நிறுவனத்துக்கு வழங்குகிறது.

இந்த முடிவு ஜகார்த்தாவைச் சிக்கலான நிலைக்குத் தள்ளியுள்ளது. இந்தோனேசியத் தலைவர்கள் சர்வதேச அரங்குகளில் பாலஸ்தீனத்துக்கு ஆதரவு தெரிவிப்பதோடு, இஸ்ரேலுடன் தூதரக உறவுகளை ஏற்படுத்த மறுக்கும் நீண்டகால நிலைப்பாட்டையும் கடைப்பிடிக்கின்றனர். ஆனால், Ormat Technologies உடனான ஒப்பந்தம், எரிசக்திப் பாதுகாப்பு முக்கியமாகும்போது வணிக நலன்கள் அரசியல் கொள்கைகளை மிஞ்சக்கூடும் என்பதைக் காட்டுகிறது.

தெலாகா ரானு சலுகை

இந்தோனேசியா ஒப்புதல் அளித்துள்ள மின்சாரக் கொள்முதல் கட்டண மண்டலத்துக்குள் அமைந்துள்ள தெலாகா ரானு திட்டம், 40 மெகாவாட் வரை தொடர்ந்து கிடைக்கும் புவிவெப்ப மின்சாரத்தை உற்பத்தி செய்யும் திறனைக் கொண்டுள்ளது. இந்தத் திறன், PT PLN-இன் மின்சார விநியோகத் திட்டத்துக்கு ஆதரவளிப்பதுடன், 2060ஆம் ஆண்டுக்குள் நிகர பூஜ்ஜிய உமிழ்வை எட்டும் தேசிய இலக்கையும் முன்னெடுத்துச் செல்லும். தற்போதைய புவிவெப்ப விதிமுறைகளின்படி, ஆய்விலிருந்து முழுமையான மேம்பாட்டுப் பணிகளுக்கு முன்னேற Ormat-க்கு இந்தச் சலுகை அனுமதியளிக்கிறது. அப்பகுதியில் டீசல் மின் உற்பத்திக்கு மாற்றாக, 2030ஆம் ஆண்டின் இறுதிக்குள் திட்டம் செயல்பாட்டுக்கு வர வேண்டும் என்று அரசு இலக்கு நிர்ணயித்துள்ளது.

நிறுவனத் தாக்கல் ஆவணங்களின்படி, ஏலத்தில் தகுதிபெற்ற நான்கு நிறுவனங்கள் பங்கேற்றன. தெலாகா ரானுவில் கணிசமான புவிவெப்ப ஆற்றல் வளம் இருந்தாலும், அங்கு தற்போதைய உள்கட்டமைப்பு இல்லை என்பதைக் குறிப்பிட்டு, இந்தத் தேர்வை நடைமுறை சார்ந்ததாக அரசு அதிகாரிகள் விவரிக்கின்றனர். விரைவாகச் செயல்பட்டு, புதிய கள மேம்பாட்டுடன் தொடர்புடைய தொழில்நுட்ப அபாயங்களை ஏற்கக்கூடிய முதலீட்டாளர்களுக்கு அளவுகோல்கள் முன்னுரிமை அளித்தன. குறுகிய திட்டமிடல் நோக்கில் பார்க்கும்போது, மின்மயமாக்கல் சீரற்ற நிலையில் உள்ள கிழக்குப் பகுதிகளில் புதுப்பிக்கத்தக்க எரிசக்தித் திறனை அவசரமாக அதிகரிக்க வேண்டிய இந்தோனேசியாவின் தேவைக்கு இந்தத் தேர்வு பொருந்துவதாகத் தெரிகிறது.

இஸ்ரேலுடனான நிறுவனத் தொடர்புகள்

இந்த ஒப்பந்தத்தைச் சுற்றியுள்ள முக்கியக் கேள்வி, வெற்றிபெற்ற நிறுவனத்தின் கட்டமைப்பு அடையாளம் குறித்ததாகும். PT Ormat Geothermal Indonesia, உலகளாவிய புதுப்பிக்கத்தக்க எரிசக்தி நிறுவனமான Ormat Technologies Inc.-இன் துணை நிறுவனமாகச் செயல்படுகிறது. இஸ்ரேலியப் பொறியாளர்களால் நிறுவப்பட்ட இந்தத் தாய் நிறுவனம், நியூயார்க் மற்றும் டெல் அவிவ் பங்குச் சந்தைகள் இரண்டிலும் பட்டியலிடப்பட்டுள்ளது. இஸ்ரேலில் முக்கிய உற்பத்தி நிலையங்களை அந்த நிறுவனம் கொண்டுள்ளது; அதன் தொழில்நுட்ப மேம்பாட்டுப் பணிகளும் இந்நாட்டின் எரிசக்தித் துறையுடன் நெருக்கமாக ஒருங்கிணைந்துள்ளன.

இந்தத் தொடர்பு வெறும் அடையாள ரீதியானது மட்டுமல்ல. டெல் அவிவ் பங்குச் சந்தையில் பங்குகள் தீவிரமாகப் பரிவர்த்தனையாகும் நிலையில், இஸ்ரேலியச் சந்தைகள் வழியாக மூலதனம் நகர்கிறது. உலகெங்கிலும் உள்ள நிறுவனத்தின் புவிவெப்ப அமைப்புகளுக்கு, இஸ்ரேலின் தொழில்துறைச் சூழலில் உருவான பொறியியல் நிபுணத்துவம் ஆதரவளிக்கிறது. இந்தப் பொருளாதாரக் கட்டமைப்பால் வடிவமைக்கப்பட்ட நிறுவனங்களுடன் அரசுகள் ஒப்பந்தங்களில் கையெழுத்திடும்போது, அரசியல் எல்லைகளைக் கடந்து, உறுதியான மற்றும் அளவிடக்கூடிய வகையிலான உறவுகளில் அவை நுழைகின்றன.

இந்தோனேசியாவில் பல ஆண்டுகளாகச் செயல்பட்டு வரும் Ormat, கிழக்கு ஜாவாவில் உள்ள இஜென் புவிவெப்ப மின் நிலையம் போன்றவற்றில் பங்குகளைக் கொண்டுள்ளதுடன், சாலக் உள்ளிட்ட மின் உற்பத்தித் தளங்களுக்கு உபகரணங்களையும் வழங்கி வருகிறது. தெலாகா ரானு சலுகை, அந்நாட்டில் அதன் இருப்பை கணிசமாக விரிவுபடுத்துகிறது. இஸ்ரேலின் பரந்த பொதுமக்கள் தொடர்பு கட்டமைப்பின் ஒரு பகுதியாக இந்த நிறுவனத்தை விமர்சகர்கள் கருதுகின்றனர். ‘ஹஸ்பாரா’ என்று அடிக்கடி குறிப்பிடப்படும் இந்தக் கட்டமைப்பு, இஸ்ரேலியக் கொள்கைகளை அதிகாரபூர்வமாக எதிர்க்கும் நாடுகளிடையே சர்வதேச ஏற்றுக்கொள்ளுதலை விரிவுபடுத்தவும், கூட்டாண்மைகளை இயல்பானதாகக் காட்டவும் எரிசக்தி உள்ளிட்ட துறைகளைத் திட்டமிட்டு பயன்படுத்துவதாகக் கூறப்படுகிறது.

பலவீனமான சூழலமைப்பில் சுற்றுச்சூழல் அபாயங்கள்

புவிசார் அரசியலைத் தாண்டியும், இந்தச் சலுகை கடுமையான சுற்றுச்சூழல் கவலைகளை எழுப்புகிறது. பூமியில் உயிரியல் தனித்துவம் மிகுந்த பகுதிகளில் ஒன்றாக அங்கீகரிக்கப்பட்ட வாலேசியா சூழலியல் மண்டலத்துக்குள் ஹல்மஹேரா தீவு அமைந்துள்ளது. முக்கியமாக சீன முதலீட்டின் ஆதரவுடன் செயல்படும் பெரிய நிக்கல் வளாகங்களால், அந்தத் தீவு ஏற்கெனவே அதிகரித்துவரும் தொழில்துறை அழுத்தத்தை எதிர்கொள்கிறது. மின்சார வாகன மின்கல விநியோகச் சங்கிலிகளுக்கான செயலாக்க மையங்களாகத் தீவின் சில பகுதிகள் மாற்றப்பட்டுள்ளன. ஜப்பான், கொரிய முதலீட்டாளர்களின் கூடுதல் மேம்பாட்டுப் பணிகள் உருக்காலைகள், தனிப்பயன் மின் நிலையங்கள், சரக்குப் போக்குவரத்து வலையமைப்புகளுக்கு நிதியளித்துள்ளன. இதனால் காடுகள் அழிவதும், கடலோர நீர்நிலைகள் பாதிப்புக்குள்ளாவதும் தீவிரமடைந்துள்ளன.

இத்தகைய சூழலில் புவிவெப்பத் துளையிடுதல் குறிப்பிட்ட அபாயங்களைக் கொண்டுள்ளது. ஆய்வுப் பணிகள், விவசாயம் மற்றும் மீன்பிடியை ஆதரிக்கும் நிலத்தடி நீர் அமைப்புகளைச் சீர்குலைக்கக்கூடும். சாலை அமைப்பது, இதுவரை பாதிக்கப்படாத காடுகளுக்குள் மேலும் வளங்களைச் சுரண்டும் நடவடிக்கைகளுக்கான வழியைத் திறக்கிறது; மின் கடத்துப் பாதைகள் வாழிடங்களைத் துண்டிக்கின்றன. இந்த அழுத்தங்கள் ஒன்றுசேர்ந்துவிட்டால், சூழலியல் நிலையை மீட்டெடுப்பது சாத்தியமற்றதாகிவிடும். புதுப்பிக்கத்தக்க எரிசக்தி கரிம உமிழ்வைக் குறைக்கிறது; ஆனால் கண்காணிப்பு பலவீனமடையும்போது சுற்றுச்சூழல் பாதிப்புகளை அது நீக்கிவிடாது.

இந்தோனேசியாவில் Ormat தொடர்புடைய முந்தைய திட்டங்களால் ஏற்கெனவே மாசுபாட்டு சம்பவங்கள் ஏற்பட்டுள்ளன. பிளவான் இஜென் புவிவெப்ப மின் நிலையத்தில், உற்பத்திக் கிணற்றிலிருந்து வெளியேறிய கழிவு நீர் வடிகால் கால்வாய்களில் புகுந்து, வாட்டு காபில், கெபோன் ஜெருக், மர்கஹாயு பகுதிகளில் வசிப்போரின் முதன்மை நீராதாரமான கெண்டிங் வாலுஹ் ஊற்றை மாசுபடுத்தியதாகக் கூறப்படுகிறது. குடிநீரிலும் குளியல் நீரிலும் துர்நாற்றமும், தோலில் ஒட்டும் படலத்தை ஏற்படுத்தும் தன்மையும் இருந்ததாக உள்ளூர் மக்கள் தெரிவித்தனர். இதனால், பல குடும்பங்கள் அருகிலுள்ள கிராமங்களிலிருந்து தண்ணீரைச் சுமந்துவரவோ, பொருளாதாரச் சுமை இருந்தபோதும் புட்டிகளில் அடைக்கப்பட்ட நீரை வாங்கவோ நேரிட்டது.

பின்னர், குரா மக்கானில் உள்ள சும்பர் மக்கான் ஊற்றுக்கும் மாசு பரவியது. அந்த நீரைப் பருகிய பின்னர் வயிற்று உபாதை ஏற்பட்டதாக அப்பகுதி மக்கள் தெரிவித்தனர். உள்ளூர் தகவல்களின்படி, சமூகத்தினரின் புகார்களுக்கு நிறுவனத்தின் பதில் குறைவாகவே இருந்தது. வப்சாலிட்டுக்கு அருகிலுள்ள புரு தீவில், ஆய்வுப் பணிகள் குறித்த அச்சம் மற்றும் நிச்சயமற்ற தன்மையால் பழங்குடி மக்கள் காடுகளின் ஆழமான பகுதிகளுக்குச் செல்ல நேரிட்டதாகக் கூறப்படுகிறது. திட்டத்தின் அபாயங்கள் குறித்து தங்களுக்கு மிகக் குறைந்த விளக்கமே அளிக்கப்பட்டதாக கிராம மக்கள் தெரிவித்தனர்.

செயல்முறை மற்றும் மக்கள் பங்கேற்பு குறித்த கேள்விகள்

தெலாகா ரானு ஏலத்தின் வேகம் மற்றும் பொதுமக்கள் கருத்துத் தெரிவிப்பதற்கான வாய்ப்பு குறைவாக இருந்தது குறித்து பார்வையாளர்கள் கேள்வி எழுப்பியுள்ளனர். வெளிமுனைப் பகுதிகளில், வரவிருக்கும் முதலீட்டின் அளவுக்கு இணையான ஒழுங்குமுறைத் திறன் அரிதாகவே உள்ளது. இதனால், நிறுவனங்களின் தொழில்நுட்பத் திறனுக்கும் உள்ளூர் கண்காணிப்புத் திறனுக்கும் இடையே ஏற்றத்தாழ்வு உருவாகிறது. இத்தகைய சூழலில் வெளிப்படைத்தன்மை என்பது வெறும் நடைமுறை அல்ல; அது ஒரு பாதுகாப்பு.

இந்தோனேசியா முழுவதும் புவிவெப்பத் திட்டங்கள் நில உரிமைகள், இழப்பீடு, பொருளாதாரப் பயன்களின் சமமற்ற பகிர்வு ஆகியவை தொடர்பான தகராறுகளைத் தூண்டியுள்ளன. வாக்குறுதியளிக்கப்பட்ட வளர்ச்சி கிடைக்கப் பல ஆண்டுகள் காத்திருக்கும் நிலையில், சுற்றுச்சூழல் அபாயங்களைச் சமூகங்களே முதலில் சுமக்கின்றன. உள்ளூர் சூழலமைப்புகள், நீராதாரங்கள், சமூக நிலங்கள் ஆகியவற்றுடன் தெலாகா ரானு சலுகை நேரடியாகத் தொடர்புடையது. எனவே, பிற இடங்களில் ஏற்பட்ட பாதிப்புகள் மீண்டும் நிகழாமல் தடுக்க வலுவான கண்காணிப்பு அவசியம்.

விரிவான சுற்றுச்சூழல் மற்றும் சமூகத் தாக்க மதிப்பீடுகள் முறையாகப் பொதுமக்களின் ஆய்வுக்கு உட்படுத்தப்படும் வரை, அமைச்சகக் கொள்கையை மறுஆய்வு செய்து ஆய்வுப் பணிகளை நிறுத்திவைக்குமாறு சில குடிமைச் சமூகக் குழுக்கள் அதிபரைக் கேட்டுக்கொண்டுள்ளன. எரிசக்தி மாற்றத்தின் அவசரத் தேவைக்கும் சமூகங்களின் ஒப்புதல் அவசியத்துக்கும் இடையிலான பதற்றத்தை இந்தக் கோரிக்கைகள் வெளிப்படுத்துகின்றன.

கொள்கை முரண்பாடு

இஸ்ரேலுடன் தொடர்புடைய நிறுவனங்களுடனான வணிகத்தை விரிவுபடுத்திக்கொண்டே, பாலஸ்தீன விவகாரத்தில் தார்மிகத் தலைமை வகிப்பதாக இந்தோனேசியா கூறினால், வெளிப்படையான கொள்கை இடைவெளி உருவாகும். பொருளாதாரக் கொள்கை எதிர்த் திசையில் செயல்படும்போது வெளியுறவுக் கொள்கையின் வலிமை குறைகிறது. பல தசாப்தங்களாக, பாலஸ்தீன உரிமைகளைத் தொடர்ந்து பாதுகாக்கும் நாடாக இந்தோனேசியா தன்னை நிலைநிறுத்தியுள்ளது; இஸ்ரேலுடன் தூதரக உறவுகளை மறுத்து, சர்வதேச அரங்குகளில் சுயநிர்ணய உரிமையை ஆதரித்துள்ளது. இந்த நிலைப்பாடு, அதன் சர்வதேச அடையாளத்தின் ஒரு பகுதியாகும்.

எரிசக்தி மேம்பாட்டை புவிசார் அரசியலிலிருந்து தனியே பார்க்க வேண்டும் என்று இந்த ஒப்பந்தத்தை ஆதரிப்போர் வாதிடலாம். ஆனால், அரசுகள் தங்களது அரசியல் மதிப்புகளை வெளிப்படுத்த வர்த்தகத்தைத் தொடர்ந்து பயன்படுத்துகின்றன என்ற உண்மையை இந்தக் கண்ணோட்டம் கவனிக்கத் தவறுகிறது. தூதரக நிலைப்பாடுகளை வெளிப்படுத்த, நாடுகள் இறக்குமதியைக் கட்டுப்படுத்தியுள்ளன; பாதுகாப்பு உறவுகளை மாற்றியமைத்துள்ளன; பொருளாதார அழுத்தங்களையும் பயன்படுத்தியுள்ளன. குறிப்பாக, இந்தோனேசியா அதிகாரபூர்வ உறவுகளை மறுக்கும் நாட்டின் பொருளாதாரத்தில் கட்டமைப்பு ரீதியாகப் பிணைந்துள்ள நிறுவனங்கள் சம்பந்தப்படும்போது, எரிசக்தி ஒப்பந்தங்களுக்கும் இதே அளவிலான ஆய்வு அவசியம்.

வெளியுறவுக் கொள்கைச் செய்திகளும் பொருளாதாரச் செயல்பாடுகளும் முரண்படும்போது நம்பகத்தன்மை குறைகிறது. தார்மிக நிலைப்பாட்டை நியாயப்படுத்துவது கடினமாகிறது; பாலஸ்தீன ஆதரவு முழக்கங்கள் கொள்கையாக அல்லாமல் விளம்பர உத்தியாக ஒலிக்கும் அபாயம் உள்ளது. முதலீடு, அறிவிக்கப்பட்ட ஒற்றுமையைவிட இன்னமும் மேலிடத்தில் இருப்பதை இந்தச் சலுகை காட்டுகிறது; வணிக வாய்ப்புக்காக அரசியல் கொள்கை விட்டுக்கொடுக்கப்படலாம் என்ற செய்தியையும் அது அனுப்புகிறது.

கிழக்கு இந்தோனேசியாவில் வளர்ச்சி அழுத்தம்

ஹல்மஹேராவின் வளங்களுக்கான உலகளாவிய தேவை தீவிரமடைந்து வரும் நிலையில் தெலாகா ரானு திட்டம் வருகிறது. மின்சார வாகன மின்கல விநியோகச் சங்கிலித் தேவைகளைப் பூர்த்தி செய்ய, தொழில்துறை மண்டலங்கள் வேகமாக விரிவடையும் இந்தோனேசியாவின் நிக்கல் செயலாக்க வளர்ச்சியின் மையத்தில் இந்தத் தீவு உள்ளது. காடுகள் துண்டாடப்படுகின்றன; நீர்நிலைகள் மாசுபடும் அபாயத்தை எதிர்கொள்கின்றன; திடீர் பொருளாதார மாற்றத்தின் விளைவுகளை உள்ளூர் மக்கள் சுமக்கின்றனர்.

ஏற்கெனவே ஒட்டுமொத்த பாதிப்புகளைத் தாங்கிவரும் சூழலமைப்பில், புவிவெப்பச் சலுகை மற்றொரு நீண்டகாலத் தொழில்துறைத் தடத்தைச் சேர்க்கிறது. டீசல் மின் உற்பத்திக்குப் பதிலாகத் தொடர்ந்து கிடைக்கும் புதுப்பிக்கத்தக்க மின்சாரத்தை வழங்க இந்தத் திட்டம் உதவினாலும், அதற்கு ஒப்புதல் அளிக்கப்பட்ட விதமும் அதைச் செயல்படுத்தும் நிறுவனத்தின் அடையாளமும் தொழில்நுட்ப எரிசக்தித் திட்டமிடலைத் தாண்டிய சிக்கல்களை உருவாக்குகின்றன.

நேர்மையும் சுற்றுச்சூழல் பாதுகாப்பும் வியூக ரீதியான சொத்துகள். கொள்கைகளைச் சீரற்ற முறையில் செயல்படுத்தி இவற்றைச் சிதைப்பது, எந்தவொரு தனித் திட்டத்தையும் தாண்டிய பாதிப்புகளை ஏற்படுத்தும். பாலஸ்தீன விவகாரத்தை வெறும் தூதரக மொழியாகக் கருதிக்கொண்டு கிடைக்கும் எந்த முதலீட்டாளரையும் நாடுவதா, அல்லது வெளிநாடுகளில் முன்வைக்கும் மதிப்புகளுடன் பொருளாதார முடிவுகளையும் ஒத்திசைப்பதா என்ற தெளிவான தேர்வை இந்தோனேசியா எதிர்கொள்கிறது.

முக்கிய அம்சங்கள்

• இஸ்ரேலுடன் ஆழமான செயல்பாட்டு மற்றும் நிதித் தொடர்புகளைக் கொண்ட Ormat Technologies Inc.-இன் துணை நிறுவனமான PT Ormat Geothermal Indonesia-வுக்கு தெலாகா ரானு புவிவெப்பச் சலுகையை இந்தோனேசியா வழங்கியுள்ளது
• வடக்கு மலுக்கு மாகாணத்தின் மேற்கு ஹல்மஹேராவில் உள்ள இத்திட்டம், 40 மெகாவாட் மின்சாரம் உற்பத்தி செய்யும் திறனைக் கொண்டுள்ளது; டீசல் மின் உற்பத்திக்கு மாற்றாக 2030ஆம் ஆண்டுக்குள் செயல்பாட்டுக்கு வர இலக்கு நிர்ணயிக்கப்பட்டுள்ளது
• Ormat Technologies நியூயார்க், டெல் அவிவ் பங்குச் சந்தைகள் இரண்டிலும் பட்டியலிடப்பட்டுள்ளது; இஸ்ரேலியப் பொறியாளர்களால் நிறுவப்பட்ட இந்நிறுவனத்துடனான கட்டமைப்பு ரீதியான பொருளாதாரத் தொடர்புகள், இந்தோனேசியாவின் பாலஸ்தீன ஆதரவு வெளியுறவுக் கொள்கைக்கு முரணானவை என விமர்சகர்கள் கூறுகின்றனர்
• இத்திட்டம் வாலேசியா சூழலியல் மண்டலத்துக்கு அச்சுறுத்தலாக இருப்பதாகச் சுற்றுச்சூழல் குழுக்கள் எச்சரிக்கின்றன; இந்தோனேசியாவில் Ormat தொடர்புடைய முந்தைய திட்டங்கள் நீர் மாசுபாட்டையும் சமூகங்கள் இடம்பெயர்வதையும் ஏற்படுத்தியுள்ளன
• ஏலத்துக்கு விரைவாக ஒப்புதல் அளிக்கப்பட்டதையும் பொதுமக்களுடன் ஆலோசனை குறைவாக இருந்ததையும் உள்ளூர் செயல்பாட்டாளர்கள் கேள்விக்குள்ளாக்குகின்றனர்; பழங்குடியினரின் நில உரிமைகளுக்கும் நீர்நிலைகளுக்கும் ஏற்படும் அபாயங்களை அவர்கள் சுட்டிக்காட்டுகின்றனர்
• பாலஸ்தீனத்துடனான இந்தோனேசியாவின் தூதரக ஒற்றுமைக்கும், இஸ்ரேலுடன் தொடர்புடைய நிறுவனங்களுடனான அதன் பொருளாதாரக் கூட்டாண்மைகளுக்கும் இடையிலான பதற்றத்தை இந்த ஒப்பந்தம் வெளிப்படுத்துகிறது