834 பேரின் பெயர்கள் பொறிக்கப்பட்ட ஜூலை நினைவிடத்தைத் திறந்த தாரிக்; டாக்கா விழாவில் எதிர்க்கட்சிக்கு சவால்

நினைவுகூரும் இடமும் அரசியல் சவாலும்

2024 ஜூலை எழுச்சியில் கொல்லப்பட்ட 834 பேரின் பெயர்கள் பொறிக்கப்பட்ட நினைவிடத்தை, பிரதமர் தாரிக் ரஹ்மான் 2026 அக்டோபர் 19 திங்களன்று டாக்காவின் ஒஸ்மானி உத்யானில் திறந்து வைத்தார். உயிரிழந்தோரின் துயரத்தில் வாடும் பெற்றோருடன் இணைந்து நினைவுச் சின்னத்தைத் திறந்த அவர், பின்னர் விழாவுக்கு வராத எதிர்க்கட்சித் தலைவர்களைக் கேள்விக்குட்படுத்தினார்.

ஜூலை நினைவிடம், சுமார் ஒரு ஏக்கர் பரப்பளவுள்ள இடத்தில் 90 அடி உயரத்தில் எழுந்துள்ளது. தலைமைச் செயலகத்தையொட்டி, பழைய டாக்காவும் புதிய டாக்காவும் சந்திக்கும் பகுதியில் அமைந்துள்ள 23 ஏக்கர் பொதுப் பூங்காவின் புனரமைப்புப் பணிகள் நிறைவடைந்ததைத் தொடர்ந்து நினைவிடமும் திறக்கப்பட்டது. ரஹ்மான் காலை 10 மணிக்கு வந்தார்; திறப்பு விழாவும் அதே நேரத்தில் நடைபெற்றது.

இந்த நிகழ்ச்சி இரு நோக்கங்களை ஒன்றிணைத்தது: எழுச்சியில் கொல்லப்பட்டவர்களின் நினைவுகளைப் பாதுகாப்பது, புனரமைக்கப்பட்ட பொழுதுபோக்கு இடத்தை மீண்டும் மக்களிடம் ஒப்படைப்பது. இப்போது பார்வையாளர்கள் சுமார் 3.1 கிலோமீட்டர் நடைபாதைகள், நீரம்சங்கள், உடற்பயிற்சி வசதிகள் மற்றும் நூலகத்தைப் பயன்படுத்தலாம்.

நாடாளுமன்றத்திலும் டெங்கு தடுப்பிலும் ஒத்துழைக்க வேண்டும் என்றும் ரஹ்மான் இந்த நிகழ்வில் வலியுறுத்தினார். அரசு என்பதற்காகவே எதிர்க்கட்சியினர் எதிர்க்கிறார்கள் என அவர் குற்றஞ்சாட்டினார். சர்வாதிகார ஆட்சி மீண்டும் வருவதற்கு வழிவகுக்கும் அரசியல் போக்கு, ஜூலை எழுச்சியிலும் 1971 விடுதலைப் போரிலும் செய்யப்பட்ட தியாகங்களுக்குத் துரோகம் இழைப்பதாக இருக்கும் என்றும் எச்சரித்தார்.

உயிரிழந்தோரின் பெற்றோர் திறப்பு விழாவில் பங்கேற்பு

நினைவிடத்தைத் திறந்தபோது நான்கு பெற்றோர் பிரதமருடன் இருந்தனர்: அபு சயீதின் தந்தை முகமது மொக்புல் ஹொசைன்; மிர் மஹ்ஃபுஸுர் ரஹ்மான் முக்தோவின் தந்தை மிர் மொஸ்தஃபிசுர் ரஹ்மான்; ஷாரியார் கான் அனாஸின் தாய் சஞ்சிதா கான் திப்தி; வாசிம் அக்ரமின் தந்தை முகமது ஷஃபியுல் ஆலம்.

திறப்பு விழாவுக்குப் பிறகு நினைவிட வளாகத்தில் ரஹ்மான் ஒரு மரக்கன்றை நட்டார். பின்னர் புனரமைக்கப்பட்ட பூங்காவைத் திறந்து, அதில் நடந்து சென்று நூலகத்தையும் பார்வையிட்டார்.

குடும்பத்தினரும் நிகழ்ச்சியில் உரையாற்றினர். அவர்களில் முக்தோவின் தந்தையும் அனாஸின் தாயும் இடம்பெற்றனர். இதன்மூலம், நினைவிடத் திறப்பு விழாவில் பங்கேற்பதைத் தாண்டி, உயிரிழந்தோரின் உறவினர்களுக்கும் நிகழ்ச்சியில் பங்கு வழங்கப்பட்டது.

டாக்கா தெற்கு நகராட்சி நிர்வாகி அப்துஸ் சலாம் நிகழ்ச்சிக்குத் தலைமை தாங்கினார். உள்துறை அமைச்சர் சலாஹுதீன் அகமது, உள்ளாட்சித் துறை அமைச்சர் அப்துல் மொயீன் கான், துணை அமைச்சர் மிர் ஷே ஆலம், பிரதமரின் அரசியல் ஆலோசகர் மிர்சா அப்பாஸ் உள்ளிட்டோர் உரையாற்றினர்.

நீண்ட வரலாற்றில் இடம்பெறும் 834 பெயர்கள்

ஜூலை எழுச்சியில் கொல்லப்பட்ட 834 பேரின் பெயர்கள் லேசர் வெட்டுத் தொழில்நுட்பத்தில் நினைவுச் சின்னத்தில் பொறிக்கப்பட்டுள்ளன. அதன் முன்புறம் 20 குறியீட்டு கல்லறை அடையாளங்கள் அமைக்கப்பட்டுள்ளன. பெரிய நினைவிட வளாகத்துக்குள் நினைவுகூர்வதற்கெனத் தனி இடத்தை அவை உருவாக்குகின்றன.

இரு புடைப்புச் சிற்பங்கள், ஜூலை எழுச்சியை வங்கதேசத்தின் முந்தைய இயக்கங்களுடன் இணைக்கின்றன. புடைப்புச் சிற்பம் என்பது பின்னணிப் பரப்பிலிருந்து உருவங்கள் முன்னோக்கித் துருத்தி நிற்கும் வகையிலான சிற்பம். இதன்மூலம் சுவர் வழியாகக் காட்சிகளையும் மனிதர்களையும் சித்தரிக்க முடியும்.

வெளிப்புறப் புடைப்புச் சிற்பம் 163 அடி நீளமும் 4.5 அடி உயரமும் கொண்டது. உட்புறப் புடைப்புச் சிற்பம் 171 அடி நீளமும் 7.5 அடி உயரமும் கொண்டது. மொழி, அரசியல் உரிமைகள், சுதந்திரம் ஆகியவற்றுக்கான போராட்டங்களின் வரிசையை அவை இணைந்து காட்டுகின்றன:

• 1952: வங்காள மொழிக்கு அங்கீகாரம் கோரிய மொழி இயக்கம்.
• 1969: சர்வாதிகார ஆட்சிக்கு எதிரான மக்கள் எழுச்சி.
• 1971: வங்கதேசத்துக்குச் சுதந்திரம் பெற்றுத் தந்த விடுதலைப் போர்.
• 1990: ராணுவ ஆட்சிக்கு எதிரான மக்கள் இயக்கம்.
• 2024: புதிய நினைவிடத்தில் நினைவுகூரப்படும் ஜூலை எழுச்சி.

கொல்லப்பட்டவர்களின் பெயர்களுக்கு இந்த நினைவுச் சின்னம் நிரந்தரமான பொது இடத்தை வழங்குகிறது. அதேவேளை, அவர்களின் நினைவுகளை நாட்டின் வரலாற்றில் ஏற்கெனவே முக்கியத்துவம் பெற்ற நிகழ்வுகளுடன் இணைக்கிறது. ஜூலை எழுச்சியில் பங்கேற்றவர்களின் விருப்பங்களை விடுதலைப் போராட்டத்தின் விருப்பங்களுடன் இணைத்து ரஹ்மானும் தனது உரையில் இதே தொடர்பை வலியுறுத்தினார்.

ஒஸ்மானி உத்யானில் என்ன மாற்றம் ஏற்பட்டுள்ளது?

பூங்கா புனரமைப்பில் ஏற்கெனவே இருந்த நீர்நிலை சீரமைக்கப்பட்டதுடன், புதிதாக ஐந்து நீர்நிலைகளும் உருவாக்கப்பட்டன. புதிய மரக்கன்றுகள் நடப்பட்டதோடு, பசுமைத் திட்டுகளும் அமைக்கப்பட்டன. ஏற்கெனவே இருந்த மரங்களைப் பாதுகாக்கும் பணிகளும் மேற்கொள்ளப்பட்டதாகக் கூறப்பட்டது.

குடியிருப்போர் சுமார் 3.1 கிலோமீட்டர் நடைபாதைகள், உடற்பயிற்சி வசதி, பகோடா, பொதுக் கழிப்பறைகள், வாகன நிறுத்துமிடம், நீர்நிலைக்குச் செல்லும் படிக்கட்டுகள் ஆகியவற்றைப் பயன்படுத்தலாம். ரஹ்மான் பார்வையிட்ட நூலகம், பூங்காவின் பொழுதுபோக்கு வசதிகளுடன் வாசிப்பிடத்தையும் சேர்க்கிறது.

ஒஸ்மானி உத்யான் இரண்டு நிலைகளில் அமைக்கப்பட்டுள்ளது. விரைவாகச் செல்வதற்கான பாதை அருகிலுள்ள சாலையிலிருந்து இரண்டு மீட்டர் உயரத்தில் அமைக்கப்பட்டுள்ளது. இதனால் அந்தப் போக்குவரத்துப் பாதை சாலை மட்டத்திலிருந்து தனியாகப் பிரிக்கப்பட்டுள்ளது.

மழைநீர் சேமிப்பு அமைப்பில் 50,000 லிட்டர் தண்ணீரைச் சேமிக்க முடியும். இது 50 கன மீட்டர் தண்ணீருக்குச் சமம். பூங்காவின் புதிய மற்றும் புனரமைக்கப்பட்ட நீரம்சங்களுடன் ஒப்பிடும்போது, இந்த அளவு அமைப்பின் கொள்ளளவைக் காட்டுகிறது.

மரங்களைப் பாதுகாக்குமாறு எச்சரிக்கை

திறப்பு விழாவில் சுற்றுச்சூழல் கவலையை எழுப்பிய ரஹ்மான், ஒஸ்மானி உத்யான் மேம்பாட்டுப் பணிகளின்போது பல மரங்கள் வெட்டப்பட்டதாகக் கூறினார். புனரமைக்கப்பட்ட பூங்கா குறித்த அறிக்கைகளில், ஏற்கெனவே இருந்த மரங்கள் பாதுகாக்கப்பட்டதோடு புதிய மரக்கன்றுகளும் பசுமைத் திட்டுகளும் சேர்க்கப்பட்டதாகவும் தெரிவிக்கப்பட்டது. எத்தனை மரங்கள் தக்கவைக்கப்பட்டன அல்லது அகற்றப்பட்டன என்பதை இந்தத் தகவல்கள் உறுதிப்படுத்தவில்லை.

எதிர்காலத் திட்டங்களை வடிவமைக்கும்போது மரங்களுக்கும் இயற்கைக்கும் இயன்றவரை குறைந்த பாதிப்பை ஏற்படுத்துமாறு கட்டடக் கலைஞர்களையும் திட்டமிடுபவர்களையும் பிரதமர் கேட்டுக்கொண்டார். மக்களுக்குச் சேவை செய்ய உள்கட்டமைப்பு அவசியம் என்றும், சுற்றுச்சூழலைப் பாதுகாப்பது இறுதியில் மக்களுக்கே நன்மை தரும் என்றும் அவர் கூறினார்.

பூங்காவின் புனரமைப்புத் தரத்தை அதன் புதிய வசதிகளுடன் இணைத்து அவரது கருத்துகள் முன்வைத்தன. நடைபாதைகள், கட்டடங்கள், நடப்பட்ட பகுதிகள் என ஒவ்வொன்றுக்கும் வெவ்வேறு பயன்பாடுகள் உள்ளன. புதிய கட்டமைப்புகளைச் சேர்க்கும்போது ஏற்கெனவே உள்ள இயற்கைச் சூழலைக் கூடுதலாகப் பாதுகாக்க வேண்டும் என்பதே அவரது வேண்டுகோள்.

ஒஸ்மானி உத்யானைத் தூய்மையாக வைத்திருக்கவும் குப்பைகளை வீசுவதைத் தவிர்க்கவும் பார்வையாளர்களை ரஹ்மான் கேட்டுக்கொண்டார். பூங்காவும் நினைவிடமும் பொதுச் சொத்துகள், அரசுச் சொத்துகள் எனக் குறிப்பிட்ட அவர், அவற்றைப் பராமரிப்பவர்களுக்கு ஒத்துழைக்குமாறு பார்வையாளர்களிடம் வலியுறுத்தினார். புனரமைப்புப் பணிகளை மேற்கொண்ட அமைப்புகளுக்கு மட்டுமல்லாமல், பூங்காவைப் பயன்படுத்துவோருக்கும் அதன் நிலையைப் பராமரிக்கும் பொறுப்பு உண்டு என்பதே அவரது வேண்டுகோள்.

எதிர்க்கட்சியினரின் வருகை ஏன் விவாதமானது?

எதிர்க்கட்சித் தலைவர் உள்ளிட்ட முக்கிய எதிர்க்கட்சிப் பிரமுகர்கள் விழாவுக்கு அழைக்கப்பட்டிருந்தும் வரவில்லை என்று ரஹ்மான் கூறினார். அரசுடன் அரசியல் ரீதியாக முரண்படுவது, உயிரிழந்தோரின் குடும்பத்தினருடன் அமர்வதைத் தடுத்திருக்கக் கூடாது என்று அவர் வாதிட்டார்.

ஜூலை எழுச்சிக்கான அவர்களின் அர்ப்பணிப்பைக் கேள்விக்குட்படுத்திய பிரதமர், அவர்கள் வராதது துயரத்தில் வாடும் குடும்பங்களையும் அவமதித்ததாகக் கூறினார். தனது எதிர்ப்பை விளக்கி அவர் கூறியதாவது:

இந்த மேடையில் அவர்கள் அமர வேண்டிய அவசியமில்லை. ஆனால் ஜூலையின் உணர்வில் உண்மையாக நம்பிக்கை கொண்டிருந்தால், அவர்கள் வந்து உயிர்த்தியாகம் செய்தவர்களின் குடும்பத்தினரிடையே அமர்ந்திருக்கலாம். இன்று அவர்களை இங்கே காணவில்லை.

ரஹ்மானின் கருத்துகள் அரசியல் எதிரிகள் மீதான குற்றச்சாட்டாக அமைந்தன. தாங்கள் வராததற்கான விளக்கத்தை எதிர்க்கட்சியினர் அளிக்கவில்லை.

நாகோரிக் ஒய்க்யா தலைவர் மஹ்முதுர் ரஹ்மான் மன்னா, பிப்லோபி வொர்க்கர்ஸ் கட்சியின் பொதுச் செயலாளர் சைஃபுல் ஹக் உள்ளிட்ட பிற அரசியல் பிரமுகர்கள் நிகழ்ச்சியில் பங்கேற்றுப் பேசினர். அமைச்சரவை உறுப்பினர்கள், நாடாளுமன்ற உறுப்பினர்கள், எழுச்சியால் பாதிக்கப்பட்ட குடும்பத்தினரும் நிகழ்ச்சியில் பங்கேற்றனர்.

இந்தச் சர்ச்சை, நினைவிடத் திறப்பு விழாவை ஜூலையை அரசியல் கட்சிகள் எவ்வாறு கௌரவிக்க வேண்டும் என்பது குறித்த விவாதமாக மாற்றியது: நினைவுநாள் நிகழ்ச்சிகளில் பங்கேற்பது, குடும்பங்களுக்கு நடைமுறை ஆதரவு அளிப்பது, எழுச்சிக்குப் பிறகு அரசியலை நடத்தும் விதம் ஆகியவை அதில் இடம்பெற்றன.

நாடாளுமன்றத்தில் விவாதிக்க ரஹ்மான் அழைப்பு

13ஆவது நாடாளுமன்றத் தேர்தலின் மக்கள் ஆணையைச் சுட்டிக்காட்டிய ரஹ்மான், ஆட்சி நடத்தும் பொறுப்பை வங்கதேச தேசியவாதக் கட்சிக்கும், எதிர்க்கட்சியாகச் செயல்படும் பொறுப்பை மற்ற கட்சிகளுக்கும் வாக்காளர்கள் வழங்கியுள்ளனர் என்றார். இரு தரப்பினரும் மக்களைப் பிரதிநிதித்துவப்படுத்துவதாக அவர் கூறினார்.

மக்களின் நலன்களில் ஏதேனும் ஒரு தரப்புக்கு மட்டுமே உரிமை உண்டு என்ற கருத்தை பிரதமர் நிராகரித்தார். பழிபோடும் அரசியலை முடிவுக்குக் கொண்டுவர வேண்டும் என்று அழைப்பு விடுத்தார்:

அரசும் எதிர்க்கட்சியும் இரண்டுமே மக்களைப் பிரதிநிதித்துவப்படுத்துகின்றன. பழி சுமத்தும், குற்றஞ்சாட்டும் இந்தப் பண்பாட்டிலிருந்து நாம் விலக வேண்டும்.

ஆக்கபூர்வமான எதிர்க்கட்சிப் பணிக்கும் அவர் அழைப்பு விடுத்தார்:

"எதிர்ப்பதற்காகவே எதிர்க்கும் இந்தப் பழைய அரசியல் பண்பாட்டைத் தொடர்ந்தால், நாட்டை நாம் எவ்வாறு முன்னேற்ற முடியும்? எதிர்க்கட்சி நிச்சயமாக எதிர்க்க வேண்டும்; ஆனால் அதன் எதிர்ப்பு ஆக்கபூர்வமானதாக இருக்க வேண்டும்," என்றார்.

அரசியலமைப்புத் திருத்தங்களும் சீர்திருத்தங்களும் கருத்து வேறுபாடு கொள்ளத்தக்க முறையான விவாதப் பொருள்கள் என்று ரஹ்மான் கூறினார். கட்சிகள் தங்கள் வாதங்களை முன்வைத்து, நிலைப்பாடுகள் குறித்து விவாதித்து, முடிவுகளை எட்டுவதற்கான இடம் நாடாளுமன்றம் என்றார். பொதுப் பாதுகாப்பு, சுதந்திரம், சுகாதாரம், கல்வி, வேலைவாய்ப்பு ஆகியவற்றில் ஒத்துழைக்குமாறும் அவர் வலியுறுத்தினார்.

சர்வாதிகாரம் மீண்டும் திரும்பக்கூடும் என்பது குறித்தே அவரது கடுமையான எச்சரிக்கை அமைந்தது. ரஹ்மான் கூறியதாவது:

அரசை எதிர்க்கும் பெயரில் சர்வாதிகாரத்துக்கு வழி திறந்துவிட்டால், அது நிச்சயமாக நாட்டுக்கு நல்ல விளைவைக் கொண்டுவராது. அது ஜூலைத் தியாகிகளுக்குச் செய்யும் துரோகமாகவும், அதேபோல 1971 விடுதலைப் போராளிகளுக்குச் செய்யும் துரோகமாகவும் இருக்கும்.

வணிகம், வேலை, கல்வி, சுகாதாரம் ஆகியவற்றைப் பாதிக்கும் வகையில் சாலை மறியல்களையும் போராட்ட நிகழ்ச்சிகளையும் நடத்துவதைத் தவிர்க்குமாறும் கட்சிகளிடம் ரஹ்மான் கேட்டுக்கொண்டார். பிழைப்புக்காக உழைப்போர், பள்ளிக்குச் செல்வோர், சிகிச்சை பெறுவோர் ஆகியோருக்கு நிலைத்தன்மை நடைமுறைத் தேவையாக இருப்பதாக அவர் எடுத்துரைத்தார்.

நினைவிடத்தைத் தாண்டி குடும்பங்களுக்கு ஆதரவு

ஜூலை எழுச்சியில் காயமடைந்தவர்களுக்கான மருத்துவ சிகிச்சை, உயிரிழந்தோரின் குடும்பங்களுக்கு உதவி, குடும்ப உறுப்பினர்களுக்கான வேலைவாய்ப்பு ஆதரவு ஆகியவற்றை அரசு படிப்படியாக ஏற்பாடு செய்து வருவதாக ரஹ்மான் கூறினார்.

இந்த முயற்சிகளை ஜூலை மாதத்துக்கான பிஎன்பியின் அர்ப்பணிப்பின் ஒரு பகுதியாக அவர் விவரித்தார். 1971 விடுதலைப் போருடன் அக்கட்சிக்குள்ள பற்றையும் இதனுடன் ஒப்பிட்டார். நினைவிடத்தில் நினைவுகூர்வதை, எழுச்சியின் விளைவுகளுடன் வாழும் மக்களுக்கான தொடர்ச்சியான பொறுப்புகளுடன் அவரது கருத்துகள் இணைத்தன.

உயிரிழந்தவர்களின் விருப்பங்களில் ஜனநாயக உரிமைகள், கருத்துச் சுதந்திரம், வாக்களிக்கும் உரிமை ஆகியவை அடங்கியிருந்ததாகப் பிரதமர் கூறினார். கல்வி, சுகாதாரம், இளைஞர்களுக்கான வேலைவாய்ப்பு, பாதுகாப்பான வாழ்விடம் ஆகியவையும் அந்த விருப்பங்களில் அடங்கும் என்று அவர் குறிப்பிட்டார்.

எனவே, ஒஸ்மானி உத்யானில் கூடியிருந்த குடும்பங்களுக்கு இந்த நிகழ்ச்சி, பொது அங்கீகாரத்தையும் அரசின் பொறுப்பு குறித்த அறிவிப்பையும் ஒருங்கே வழங்கியது. நினைவிடம் பெயர்களைப் பதிவு செய்கிறது; ரஹ்மான் குறிப்பிட்ட நடவடிக்கைகள் சிகிச்சை, குடும்ப ஆதரவு, வாழ்வாதாரம் ஆகியவற்றைச் சார்ந்தவை.

கூட்டு நடவடிக்கைக்கான அழைப்பாக மாறிய டெங்கு தடுப்பு

அரசும் எதிர்க்கட்சியும் இணைந்து மேற்கொள்ள வேண்டிய பணிக்கு டெங்கு தடுப்பை ஓர் உறுதியான எடுத்துக்காட்டாக ரஹ்மான் முன்வைத்தார். வங்கதேசம் முழுவதும் சுமார் ஒன்றரை மாதமாகத் தூய்மைப் பணிகள் நடைபெற்று வருவதாகவும், வங்கதேச தேசிய கேடட் படை, சாரணர் இயக்கம், மாணவர்கள், தன்னார்வ அமைப்புகள், துப்புரவுப் பணியாளர்கள் இதில் ஈடுபட்டுள்ளதாகவும் அவர் கூறினார்.

எதிர்க்கட்சி நாடாளுமன்ற உறுப்பினர்களுக்கு பிரதமர் நேரடியாக வேண்டுகோள் விடுத்தார்:

எதிர்க்கட்சி நாடாளுமன்ற உறுப்பினர்களிடம் நான் ஒன்றைக் கூற விரும்புகிறேன்: ஏடிஸ் கொசுக்கள் ஆளுங்கட்சி, எதிர்க்கட்சி என்று அடையாளம் காண்பதில்லை. நாட்டின், மக்களின் நலனுக்காக டெங்குவை ஒழிக்க நாம் அனைவரும் ஒன்றிணைந்து செயல்படுவோம்.

ஏடிஸ் கொசுக்கள் டெங்குவைப் பரப்புவதுடன், தேங்கிய நீரில் இனப்பெருக்கம் செய்கின்றன. சுற்றுப்புறங்களைத் தூய்மைப்படுத்துவதும், நீர் தேங்கும் இடங்களைச் சீர்செய்வதும் தடுப்புக்கான நடைமுறை நடவடிக்கைகள். எனவே வீடுகள், நிறுவனங்கள், பொதுவிடங்கள் ஆகியவற்றின் வழக்கமான பராமரிப்பும் முக்கியமானது.

அரசு பதவியேற்ற உடனேயே அதிகாலையில் காணப்பட்ட தூய்மைப் பணிகள் அண்மையில் குறைந்துவிட்டதாக ரஹ்மான் கூறினார். எதிர்க்கட்சித் தலைவரும் ஜமாத்-இ-இஸ்லாமி தலைவருமான டாக்டர் ஷஃபிகுர் ரஹ்மானின் பொதுமுயற்சியையும் அவர் நினைவுகூர்ந்தார். எதிர்க்கட்சித் தலைவராகப் பதவியேற்ற மறுநாள் அதிகாலைத் தொழுகைக்குப் பிறகு, தனது மிர்பூர் தொகுதியில் உள்ள சாலையை ஷஃபிகுர் சுத்தம் செய்தார். கட்சித் தொண்டர்கள் அப்பகுதியில் நாள்தோறும் பணியாற்றுவார்கள் என்றும் அவர் கூறியிருந்தார்.

கல்வி நிறுவனங்கள், அரசு மருத்துவமனைகள், அரசுப் பணியாளர்களுக்கான குடியிருப்புகள் ஆகியவற்றுக்கு அண்மையில் மேற்கொண்ட பயணங்களையும் பிரதமர் குறிப்பிட்டார். கல்வி நிறுவனங்கள் ஒப்பீட்டளவில் தூய்மையாக இருந்ததாகவும், மருத்துவமனைகள், குடியிருப்புப் பகுதிகளுக்கு கூடுதல் கவனம் தேவை என்றும் அவர் கூறினார்.

"தூய்மையைப் பேணுவதே சுகாதாரத்தின் முதல் நிபந்தனை," என்ற அவர், பணியிடங்களையும் குடியிருப்புச் சுற்றுப்புறங்களையும் தூய்மையாக வைத்திருக்க அதிகப் பொறுப்பேற்குமாறு மருத்துவமனை நிர்வாகிகளையும் அரசுப் பணியாளர்களையும் கேட்டுக்கொண்டார்.

அவரது வேண்டுகோள், நகரின் அன்றாட நிலைமைக்கு மீண்டும் நிகழ்ச்சியின் கவனத்தைத் திருப்பியது. புனரமைக்கப்பட்ட பூங்காவுக்குத் தொடர் பராமரிப்பு தேவை; அதேபோல், தூய்மைப் பிரசாரங்களும் தொடக்க நாட்களுக்குப் பிறகும் தொடர்ந்து நடைபெற வேண்டும். ஜூலை மாதத்தில் உயிரிழந்தவர்களுக்காகப் பிரார்த்தித்தும், காயமடைந்தவர்கள் விரைவில் குணமடைய வாழ்த்தியும் ரஹ்மான் உரையை நிறைவு செய்தார்.

முக்கிய அம்சங்கள்

• பிரதமர் தாரிக் ரஹ்மான், 2026 அக்டோபர் 19 காலை சுமார் 10 மணிக்கு ஜூலை நினைவிடத்தையும் புனரமைக்கப்பட்ட ஒஸ்மானி உத்யானையும் திறந்து வைத்தார்.
• நினைவுச் சின்னம் 90 அடி உயரம் கொண்டது; அதில் 834 பெயர்கள் பொறிக்கப்பட்டுள்ளன, முன்புறம் 20 குறியீட்டு கல்லறை அடையாளங்கள் அமைந்துள்ளன.
• பூங்கா 23 ஏக்கர் பரப்பளவில் அமைந்துள்ளது. அதில் சுமார் 3.1 கிலோமீட்டர் நடைபாதைகள், புதிதாக அமைக்கப்பட்ட ஐந்து நீர்நிலைகள், 50,000 லிட்டர் மழைநீர் சேமிப்பு வசதி ஆகியவை உள்ளன.
• உயிரிழந்தோரின் பெற்றோர் திறப்பு விழாவில் பங்கேற்றனர்; குடும்ப உறுப்பினர்களும் நிகழ்ச்சியில் உரையாற்றினர்.
• எதிர்க்கட்சித் தலைவர்கள் வராததைக் கண்டித்த ரஹ்மான், நாடாளுமன்றத்தில் ஆக்கபூர்வமான விவாதத்துக்கு அழைப்பு விடுத்தார்.
• ஜூலை எழுச்சியால் பாதிக்கப்பட்ட குடும்பங்களுக்கு ஆதரவு அளிக்கவும், டெங்கு தடுப்பில் இணைந்து செயல்படவும், கட்டுமானத்தின்போது மரங்களைப் பாதுகாக்கவும் அவர் வலியுறுத்தினார். பூங்கா மேம்பாட்டின்போது பல மரங்கள் வெட்டப்பட்டதாகவும் கூறினார்.